بلوغ دیررس (Delayed puberty):
نشانه های بلوغ دیررس درxa0دخترانxa0
بلوغ دیررسxa0عبارت است از: فقدان صفات ثانویه جنسی در دختران تا سن ۱۳ سالگی.
ملاحظات تشخیصی علائم بلوغ دیررسxa0مشابهت بسیاری به ملاحظات آمنوره اولیه دارد. بین ۲۵ تا ۴۰ درصد بلوغ دیررس دختران، منشأ تخمدانی دارد و مبتلایان به سندرم ترنر، بخش اعظم بلوغ دیررس در دخترانxa0را تشکیل می دهند. هیپوگنادیسم هیپوگنادوتروپیک عملکردی دارای اتیولوژی های متنوعی مانند بیماری های سیستمیک (شامل بیماری سلیاک و بیماری مزمن کلیوی) و اندروکرینوپاتی هایی نظیر دیابت و هیپوتیروئیدی می باشد. علاوه بر این به نظر می رشد به ویژه دختران، مستعد اثرات زیان بار ناهنجاری های تعادل انرژی ناشی از ورزش، رژیم گرفتن و یا اختلالات غذا خوردن هستند. این شرایط برگشت پذیر روی هم رفته مسئولیت تقریباً ۲۵درصد موارد بلوغ دیررس دخترانxa0را بر عهده دارند.
هیپوگنادیسم هیپوگنادوتروپیک مادرزادی دختران یا پسران می تواند بر اثر جهش هایی در ژن های متعدد مختلف یا ترکیبی از ژن ها ایجاد گردد. مطالعات خانوادگی پیشنهاد کننده این امر هستند که ممکن است ژن های شناسایی شده ای که با بلوغ دیررسxa0همراهی دارند. همچنین منجر به بلوغ دیررس شوند و گزارشات اخیر، مطرح ساخته اند که ممکن است استعداد ژنتیکی به استرس های محیطی نظیر رژیم غذایی و ورزش، مسئول حداقل برخی از موارد آمنوره عملکردی هیپوتالاموسی باشند. اگرچه علل نوروآناتومیک بلوغ دیررس در دختران به میزان قابل توجهی شیوع کمتری نسبت به پسران دارند، رد نمودن این اختلالات درزمینه ی هیپوگنادیسم هیپوگنادوتروپیک، همواره از اهمیت بالایی برخوردار است.
نشانه های بلوغ دیررس در پسران
بلوغ دیررس بدین معنی است که در یک پسر بچه تغییرات فیزیکی و هورمونی که باید با افزایش سن رخ دهد، بموقع و در زمان لازم حادث نمیu200cشود. طبق برخی آمار، ۳ درصد از پسر بچهu200cها گرفتار بلوغ دیررس میu200cشوند و بلوغ دیررس در پسرu200cها خیلی شایعu200cتر از دخترu200cهاست. این نوشتار، بلوغ دیررس در پسران را نشانه رفته. بخوانید.
تاخیر در بلوغ برای پسران، ممکن است چند سال طول بکشد و اگر کودک سرانجام به بلوغ کامل ولی با تاخیر برسد، به آن بلوغ دیررس سرشتی گفته میu200cشود. در پسر بچه مبتلا به بلوغ دیررس، تغییرات جنسی ثانویه اتفاق نمیu200cافتند و به وضوح از همسالان و همکلاسیu200cهای خود عقب میu200cماند.
آقای تانر (Tanner) دانشمندی است که برای ظاهر شدن مرحله به مرحله بلوغ مراحلی را هم برای پسران و هم برای دختران قایل شده است و از آن برای توصیف چگونگی پیشرفت بالینی بلوغ در پسران و دختران استفاده میu200cشود. اولین نشان بلوغ جسمی در پسران، افزایش اندازه بیضهu200cها است و باید حداکثر تا سن ۱۴ سالگی اتفاق بیفتد. در بدن هر مردی یک محور یا آبشار هورمونی وجود دارد که از بالا به پائین از اجزا زیر تشکیل شدهu200cاند:
هیپوتالاموس، هیپوفیز و بیضهu200cها. بیضهu200cها هورمونی به اسم GnRH ترشح میu200cکند، این هورمون به غده هیپوفیز رفته و سبب ترشح دو هورمون LH و FSHمی شود. این دو هورمون از طریق جریان خون به بیضهu200cها رفته و هورمون LH سبب ترشح هورمون تستوسترون توسط بیضهu200cها میu200cشود و هورمون FSH سبب تولید اسپرم توسط بیضهu200cها میu200cگردد. هورمون تستوسترون عامل ایجاد علایم بلوغ در پسر بچهu200cها میu200cباشد. مهمu200cترین اختلال در بلوغ دیررس این است که غده هیپوتالاموس به موقع اقدام به ترشح هورمون GnRH نکرده و در نتیجه بیضهu200cها فعالیت خود را شروع نمیu200cکنند.
جهت راهنمایی والدین و خوانندگان محترم، فرایند بلوغ طبیعی در پسران در پایین شرح داده میu200cشود، هرگونه تغییر در این فرایند ممکن است نشان بلوغ دیررس و یا عدم بلوغ باشد، اگر این مشکل به موقع تشخیص داده شود میu200cتوان با درمان مناسب به بیمار کمک کرد تا بلوغ طبیعی خود را به دست آورد.
• اولین نشان بلوغ بزرگ شدن بیضهu200cها است. آن معمولا ما بین ۱۳-۱۲ سالگی اتفاق افتاده و حداکثر باید تا ۱۴ سالگی اتفاق بیفتد. حجم بیضه در قبل از بلوغ ۲ میلی لیتر است که در شروع بلوغ به ۴ میلی لیتر میu200cرسد.
• رشد آلت تناسلی و کیسه بیضه، یک سال بعد از شروع بزرگ شدن بیضهu200cها اتفاق میu200cافتد.
• نشانهu200cهای تغییر در آلت تناسلی (بزرگ شدن) و کیسه بیضه (تغییر رنگ و ضخیم شدن) و رشد مو در ناحیه زهار ۲-۱ سال پس از شروع بزرگ شدن بیضهu200cها اتفاق میu200cافتند.
• حدود ۵۰ درصد پسر بچهu200cها هنگام بلوغ دچار بزرگ شدن سینهu200cها میu200cشوند.
• علایم بعدی عبارتند از: رشد سریع قد، کلفت شدن صدا، جوش صورت و رویش موی صورت. رشد بدن از دستu200cها و پاu200cها شروع و به تنه ختم میu200cشود. رویش موی صورت آخر از همه اتفاق میu200cافتد.
ما بین پسران و دختران در فرایند بلوغ یک عده تفاوتu200cهایی وجود دارند این تفاوتu200cها عبارتند از:
• بلوغ در دختران ۲-۱ سال زودu200cتر از پسران شروع میu200cشود.
• تکامل بلوغ در دختران در یک مدت زمان کوتاهتری از پسران اتفاق میu200cافتد.
• دختران معمولا ۴ سال پس از شروع تغییرات فیزیکی از نظر رشد قد و باروری کامل میu200cشوند.
• پسران تا ۶ سال پس از شروع علایم فیزیکی بلوغ به رشد خود ادامه میu200cدهند.
• بلوغ در دختران معمولا ما بین ۱۴-۹ سالگی کامل میu200cشود ولی در پسران مابین ۱۷-۱۰ سالگی است.
بلوغ دیررس و غیرطبیعی علل خیلی زیادی دارد باید حداکثر تلاش را کرد تا علت بلوغ غیرطبیعی و یا عدم بلوغ را به موقع تشخیص داد.
- علل بلوغ دیررس را میu200cتوان به شرح زیر خلاصه کرد:
علل مرکزی (یعنی بیماریu200cهایی که در مغز سبب اختلال در بلوغ میu200cشوند)
• محور یا آبشار هیپوتالاموس – هیپوفیز – بیضهu200cها سالم است
o تاخیر بلوغ سرشتی که سرانجام کودک به بلوغ طبیعی خواهد رسید
o بیماریu200cهای مزمن مثل نارسایی کلیه
o سوتغذیه
o ورزش حرفهu200cای
o محرومیتu200cهای روحی و روانی
o مصرف کورتون
o کم کاری تیروئید
• محور یا آبشار هیپوتالاموس – هیپوفیز – بیضهu200cها بیمار است
o تومورهای مجاور محور فوق
o بیماریهای مادرزادی مثل کم کاری مادرزادی غده هیپوفیز
o جراحی مغز و آسیب به جمجمه مثل تصادف
o بیماریu200cهای که در آن غده هیپوتالاموس هورمون GnRH ترشح نمیu200cکند.
علل محیطی (یعنی بیماریu200cهایی که خود نسج بیضه را گرفتار میu200cکنند)
• آسیب دو طرفه به بیضهu200cها مثل عدم نزول دو طرفه بیضه، فقدان دو طرفه بیضه، عفونت بیضهu200cها مثل عفونت اریونی بیضه
• اختلالات کروموزومی
• شیمی در مانی و پرتودرمانی
• مصرف بعضی از داروu200cها
- تشخیص: جهت تشخیص دقیق اختلال در بلوغ باید پزشک معالج برحسب شرایط بیمار از مجموعهu200cای از موارد زیر استفاده نماید:
• بررسی از نظر بیماریu200cهای مزمن مثل نارسایی کلیه
• بررسی از نظر وجود اختلالات کروموزومی
• تستu200cهای تشخیصی برای پی بردن به عملکرد هیپوتالاموس و هیپوفیز
• تعیین سن استخوانی بیمار
• MRI یا CT اسکن از جمجمه
- درمان
•درمان بلوغ دیررس سرشتی معمولا لازم نیست و اگر نیاز شد بر حسب تشخیص پزشک یک دوره درمان جایگزین با داروهای مناسب انجام میu200cشود.
• اگر نقص در هیپوتالاموس و یا هیپوفیز باشد، باید بیمار به موقع و به مقدار لازم هورمونu200cهای LH و FSH را دریافت نماید.
• اگر نقص در بیضهu200cها است باید بیمار به مقدار مورد نیاز هورمون تستوسترون دریافت کند.
xa0بلوغ زودرس (Precocious puberty):
بلوغ زودرس جنسی درxa0دختران
به طور معمول بلوع زودرس دخترانxa0به صورت بروز صفات ثانویه جنسی در دختران کوچکتر از ۸ سال تعریف شده است.
مطالعات اخیر پیشنهاد می کنند که چنانچه تکامل پستان یا ظهور موهای پوبیک در دختران سفید پوست قبل از ۷ سالگی و در دختران سیاه پوست، قبل از ۶ سالگی رخ دهد، بایستی آنها را از نظر بلوغ زودرس ارزیابی نمود.
بلوغ زودرس غالباً منشأ مرکزی دارد و ناشی از فعال شدن زود هنگام محور هیپوتالاموس- هیپوفیز- تخمدان می باشد. بلوغ زودرسxa0با ترشح ضربانی LH و افزایش پاسخ LH و FSH و GnRH اگزوژن (تحریک ۲ تا ۳ برابر)، مشخص می گردد.
در دختران بلوغ زودرس مرکزی تقریباً در ۸۵ درصد موارد ایدیوپاتیک است؛ با این حال علل نوروژنیک نیز باید مورد توجه قرار گیرند. آگونیست های GnRH که غیر حساس شدن هیپوفیزی را القا می کنند، پایه اصلی درمانی بلوغ زودرسxa0هستند و از بسته شدن اپی فیزی زود هنگام جلوگیری نموده، قد بزرگسالی را حفظ می نماید و در کنترل مسائل روانی- اجتماعی بلوغ زودرسxa0سودمندند.
بلوغ زودرس محیطی، شامل فعال شدن محور هیپوتالاموسی- هیپوفیزی- تخمدانی نمی شود و با گنادوتروپین های مهار شده در حضور افزایش استرادیول، مشخص می گردد. درمان بلوغ زودرس محیطی شامل درمان اختلال زمینه ای و محدود نمودن اثرات استروئیدهای گنادی به کمک مهارکننده های آروماتاژ، مهار کننده های استروئیدوژنز و بلوک کننده های گیرنده استروژن می باشد. باید به این مسئله توجه داشت که بلوغ زودرس مرکزی می تواند در دخترانی که زودرسی آنها به طور اولیه محیطی است نیز ایجاد شود (همانند سندرم مک کون آلبرایت و هیپرپلازی مادرزادی آدرنال).
ممکن است اشکال ناقص و متناوب بلوغ زودرس نیز روی دهند. به عنوان مثال، تکامل زودرس پستان ممکن است بدون هیچ گونه پیشرفت بعدی و بدون پیشرفت قابل توجه در سن استخوانی، تولید آندروژن یا مختل شدن قد، در دختران کوچکتر از ۲ سال رخ دهد.
آدرنارک زودرس نیز در غیاب تکامل پیشرونده ی بلوغ روی می دهد، اما بایستی آن را هیپرپلازی مادرزادی آدرنال با شروع دیررس و تومورهای ترشح کننده ی آندروژن [که در این مورد ممکن است زودرسی درگر جنسی «Heterosexual precocity» نامیده می شود] افتراق داد. ممکن است آدرنارک زودرس با چاقی، هیپرانسولینمی و مستعد بودن برای ابتلا به PCOS همراه باشد.
بلوغ زودرس جنسی در پسران
عواملى باعث بلوغ مى شوند که کاملا و به درستى براى ما شناخته نشده اند. یک محور مهم در بدن وجود دارد که ممکن است دربرگیرنده عوامل مربوط به بلوغ جنسى باشد که به نام محور هیپوتالاموس ـ هیپوفیز و غدد جنسى یا غدد فوق کلیوى, مورد توجه بسیار است. هیپوفیز هورمونهاى گنادوتروپین را ترشح مى کند و هیپوتالاموس هورمونهاى محرک هیپوفیز را مى سازد و آزاد مى کند و این مسیر هورمونى به غدد هدف یعنى غدد جنسى یا فوق کلیوى ختم مى شود. قبل از شروع بلوغ ترشحات هورمونى گنادوتروپین از هیپوفیز کم است ولى احتمالا تحت تإثیر غدد جنسى مردانه کنترل مى شود. براى اینکه در نمونه هاى تجربى و آزمایشگاهى دیده شده که اگر فرد مذکرى قبل از بلوغ اخته شود در واقع کنترل غدد جنسى بر هورمون گنادوتروپین کاهش یافته و سطح گنادوتروپین ها افزایش مى یابد. با شروع دوره بلوغ سطح هورمونهاى جنسى بخصوص در خواب اوج مى گیرد و بعد از اینکه دوره بلوغ شروع شد سطح هورمونهاى جنسى وFSH/LH در طول روز و بیدارى نیز افزایش مى یابد. آندروژنها نیز توسط غدد یاد شده ساخته مى شود.
تستوسترون یا هورمون جنسى مردانه در زندگى جنینى از حدود هفته هفتم حاملگى در غدد جنین مذکر شروع به ساخته شدن مى کند و ترشح آن افزایش مى یابد. ترشح و افزایش تستوسترون باعث تغییرات و شکل گیرى اعضاى تناسلى خارجى یک فرد مذکر مى شود. بلوغ در یک نوجوان مذکر با رویش مو در صورت, عقب رفتن خط رویش مو در پیشانى, وضعیت ظاهرى بدن و لگن و اندامها, رویش مو در زیر بغل و ناحیه زهار به طرف بالا و به شکل لوزى شروع مى شود. تغییر صدا نیز تقریبا در همین زمان اتفاق مى افتد. تمامى این فرآیندها از حدود ۱۱, ۱۲ سالگى شروع مى شوند و غالبا در یک دوره ۵ ساله تکمیل مى شوند. البته سن شروع بلوغ و مراحل تکمیل آن در افراد مختلف متغیر است.
بلوغ زودرس جنسى
بلوغ جنسى در سنین قبل از ۹ سالگى در پسرها به عنوان یک رویداد غیر طبیعى تلقى مى شود. بلوغ زودرس واقعى یا بلوغ هم جنسىIsosexual کامل, زمانى به وجود مىآید که مردسازى ناقص و فرآیند اسپرماتوژنز (ساختن اسپرم) روى داده باشد. در حالى که بلوغ زودرس کاذب یا بلوغ زودرس هم جنسى ناقص در مواردى به وجود مىآید که مردسازى بدون ساخت اسپرم اتفاق افتاده باشد. یعنى اینکه تشکیل آندروژن ناشى از فعال شدن زودرس سیستم هیپوفیز ـ هیپوتالاموس نیست. هرچند افتراق این دو مشکل است, اما این تفاوت وجود دارد.
مجموعه علل یا سندرومهایى که منجر به مردسازى زودرس مى شوند شامل تومورهاى سلول لیدیگ ((سلول مولد آندروژن)), تومورهاى مترشحه گنادوتروپین کوریونیک انسانى یا(HCG) , تومورهاى غده فوق کلیوى, هیپرپلازى و پرکارى مادرزادى غده فوق کلیوى, تجویز آندروژن یا هیپرپلازى و پرکارى سلولهاى لیدیگ مى باشند. در همه این موارد دیده شده که سطح تستوسترون یا ((هورمون جنسى مردانه)) پلاسما به صورت نامتناسب با سن افزایش قابل توجهى پیدا مى کند. و علایم بلوغ زودرس جنسى و صفات ثانویه جنسى بروز پیدا مى کند. تومورهاى سلول لیدیگ در کودکان به ندرت دیده مى شود اما باید توجه داشت در مواردى که اندازه بیضه هاى کودک متقارن نیست احتمال تومور سلول لیدیگ وجود دارد. و باید معاینات و آزمایشات لازم صورت گیرد. بقیه تومورهاى فوق الذکر از جمله تومور مردساز غده فوق کلیوى نیز مقادیر زیادى در نهایت تستوسترون مى سازند که باعث دگرگونى شرایط عادى کودک مى شوند و بلوغ زودرس جنسى اتفاق مى افتد.
یکى از علل بلوغ زودرس جنسى در پسران, هیپرپلازى مادرزادى یا افزایش فعالیت غده فوق کلیوى است که منجر به افزایش سطح ماده اى به نام ۱۷ هیدروکسى پروژسترون و در نتیجه افزایش سطح آندروژن مى شود. در این اختلال افزایش ترشح گنادوتروپین ممکن است در اوایل ثانویه بوده به طورى که بلوغ زودرس واقعى پس از آن روى دهد.
در یک مورد خاص بلوغ زودرس جنسى مستقل از گنادوتروپین در پسرها ممکن است روى دهد که ناشى از هیپرپلازى اتونوم (خودکار) سلول لیدیگ باشد; یعنى بدون اینکه تومور سلول لیدیگ به وجود آمده باشد. این اختلال به صورت اتوزومال محدود به مردان, از پدر به پسرانش منتقل مى شود و یا از مادرانى که حامل سالم این بیمارى هستند به پسران منتقل مى شود. در این مورد خاص مردنمایى و علایم بلوغ زودرس جنسى حتى در سن ۲ سالگى شروع مى شود. سطح هورمون تستوسترون افزایش مى یابد و حتى به میزان بالغین مى رسد.
همان طور که گفتیم یکى دیگر از علل بلوغ زودرس جنسى در پسران فعال شدن زودرس سیستم هیپوتالاموس ـ هیپوفیز است که یا بدون علت ((ایدیوپاتیک)) است و یا در اثر تومورهاى سیستم اعصاب مرکزىCNS یا در اثر عفونتها و سایر ضایعات ایجاد مى شود. امروزه با پیدایش روشهاى تشخیصى پیشرفته مثلC.t.scan وMRI تإخیرهاى گذشته در تشخیص بیمارى از بین رفته و یا کمتر روى مى دهد.
اگر بلوغ زودرس جنسى در پسران ناشى از تومورهاى مولد استروئید یا گنادوتروپین باشد و یا هیپرپلازى مادرزادى غده آدرنال (فوق کلیوى) یا اختلال در سیستم عصبى مرکزىCNSدرمان به رفع این علل بستگى دارد.
بلوغ زودرس چندجنسى:
اگر در پسران نابالغ علایم جنسى زنانه بروز پیدا کند ممکن است ناشى از افزایش متوسط یا شدید هورمون زنانه سازى به نام ((استروژن)) باشد.
به طور کلى و با توجه به پیشرفتهاى چشمگیر در پاراکلینیک و ابزارهاى تشخیص بیماریها هیچ گونه تإخیرى در شناخت این بیمارى موجه نیست. هنوز هم با وجود پیشرفت تکنولوژى, معاینه دقیق بیمار و علم و تجربه پزشک اهمیت و جایگاه خاص خویش را دارد. آنچه در این اختلال مهم است معاینه دقیق بدو تولد و پیگیرىهاى بعدى و تشخیص و درمان مناسب و سریع است که هم بیمار را از ناهنجاریها و ناراحتى هاى جسمى و فیزیکى مراقبت مى کند و هم زمینه هاى بروز اختلالات عصبى را از بین مى برد و از بروز بسیارى از مشکلات اعصاب و روان و اختلالات رفتارى و اضطرابى پیشگیرى به عمل می آید.
هیپوگنادیسم و بلوغ غیر طبیعی در خانمها
هیپوگنادیسم در خانمها Hypogonadism in females
عدم فعالیت ، ضعف پیش رونده یا عدم وجود تخمدانها که منجر به کاهش سطوح هورمونهای جنسی زنانه می شوند را هیپوگنادیسم گویند .
ژنتیک : گاهی به علت ناهنجاریهای کروموزومی می باشد .
سن ، نحوۀ زندگی : عوامل خطر بستگی به علل ایجاد کننده دارند .
هورمونهای جنسی زنانه رشد جنسی و سیکل قاعدگی را کنترل می نمایند . عملکرد ضعیف تخمدامها که هیپوگنادیسم گفته می شود ، منجر به کم شدن سطوح این هورمونها در بدن می شود . یک کاهش طبیعی هورمونی در زمان یائسگی وجود دارد ، اما این کاهش در سایر موارد ممکن است معرف یک بیماری زمینه ای باشد . هیپوگنادیسم ممکن است موجب ایجاد علائم اضطراب شود ، اما غالباً قابل درمان است .
انواع بیماری
دو نوع هیپوگنادیسم وجود دارد : اولیه و ثانویه . هر نوع می تواند در هر سنی بروز نماید . هیپوگنادیسم اولیه غالباً به علت بیماری یا ضعف تخمدانها ایجاد می شود که این امر می تواند به علت یک ناهنجاری کروموزومی نظیر سندرم ترنر باشد . این بیماری ممکن است همچنین به علت برداشتن تخمدانها توسط عمل جراحی بوجود آمده باشد .در اغلب موارد ، هیپوگنادیسم اولیه به عنوان نتیجه طبیعی یائسگی بروز می نماید . هیپوگنادیسم ثانویه به علت یک ناهنجاری در غدۀ صنوبری یا هیپوتالاموس ( بخشی از مغز ) ایجاد می شود که منجر به کاهش تولید هورمونهایی که موجب تحریک عملکرد تخمدان می شوند ، می گردد . این ناهنجاری ممکن است ناشی از یک بیماری نظیر تومورغدۀ صنوبری یا ندرتاً آسیب غدۀ صنوبری یا هیپوتالاموس در اثر ضربه به سر باشد ، یا ممکن است در اثر یک عفونت نظیر آنسفالیت ویروسی باشد . گاهی این بیماری در اثر ورزشهای شدید یا کاهش وزن ناگهانی می باشد .
علائم بیماری
علائم بستگی به سن بروز هیپوگنادیسم و همچنین مقدار هورمونهای جنسی که تولید می شوند ، دارد .در صورتیکه حمله این بیماری قبل از بلوغ بروز نماید ، هیپوگنادیسم موجب بلوغ غیر طبیعی در خانمها می شود . اگر حمله قبل از بلوغ رخ دهد ، علائم عبارتند از :
کاهش یافتن یا عدم قاعدگی
کم شدن قدرت بارداری
برافروختگی ، تعریق شدید ، اضطراب .
این علائم با سایر علائم یائسگی همراه هستند .
ندرتاً موهای شرمگاهی ممکن است رشد نکرده و پستانها ممکن است کوچکتر شوند .
علائم دیگری نیز ممکن است وجود داشته باشد که بستگی به عامل زمینه ای بیماری دارند .
اقدامات درمانی
پزشک آزمایشات خونی جهت اندازه گیری سطوح هورمونی تقاضا خواهد نمود CTاسکن مغزی جهت بررسی اختلالات غدۀ صنوبری و اولتراسونوگرافی جهت بررسی تخمدانها انجام خواهد شد .
درمان بستگی به عامل بیماری دارد .
برای مثال : اگر تومورغدۀ صنوبری عامل بیماری است با جراحی برداشته خواهد شد .
در صورتیکه این حالت به علت کاهش وزن شدید است ، افزایش وزن راه درمان است .
در بعضی موارد درمان جایگزینی هورمونی برای خانمهای یائسه توصیه می شود که این امر کمک به بهبود علائم یائسگی نموده و از بیماریهایی که با کاهش سطوح هورمونی مرتبط می باشند نظیر استئوپروز ( پوکی استخوان ) و بیماریهای عروقی کرونر جلوگیری نماید .