مراقبت از پوست صورت و بدن در دوران بارداری:
آیا در دوران پیش از بارداری خود از مواد آرایشی استفاده میکردید و مراقبت های پوستی خانگی را انجام میدادید؟
جوابتان به سوال بالا هرچی که باشد باید بدانید که باید یک تغییر اساسی در این رابطه ایجاد کنید. چرا؟ چون در زمان بارداری همانقدر که مراقبت از پوست حائز اهمیت است همانقدر هم باید در انتخاب مواد آرایشی بهداشتی دقت نمود تا حاوی مواد مضر برای جنین نباشند!
.
نکته ی اول:
هر محصول آرایشی بهداشتی که حاوی ویتامین A یا مشتقات اون (انواع رتینوئیدها) هستxa0راxa0کنار بگذارید. ویتامین آ بی رویه تراتوژن قوی برای جنین محسوب شده و لازم است که مادر از استفاده از کرمهای حاوی این ویتامین دوری نماید.
.
نکته دوم:
دوران بارداری حتی بیشتر از سایر مواقع نیازمند مراقبت پوستیست چون در دوران بارداری هورمونu200cهای استروژن و پروژسترون زیادی تولید شده و در نتیجه پوست برای ساختن سلولu200cهای ملانینی بیشتر تحریك میu200cشود و ملاسما یا لک های بارداری روی گونهu200cها، پیشانی و بالای لب ایجاد میشوند.
نکته ی قابل توجه اینه که اشعهu200cهای UV ملاسما را بدتر میu200cكنند. پس استفاده از ضد آفتاب و در معرض آفتاب مستقیم نبودن از واجبات مراقبت پوستی در این دوران است.
تنها نکته ای که لازمست در استفاده از ضد آفتاب ها بدانید این است که اولا شیمیایی نباشند و حتما مکانیکی باشند و ثانیا از پوست هم در مقابل UVA و هم از UVB مراقبت کنند.
شستشوی روزانه ی صورت با یک ژل شستشوی مناسب هم در برخی منابع توصیه شده است.
ترکیبات ضد جوش معمولا حاوی موادی هست که برای سلامتی جنین مضر هستن پس قبل از استفاده حتما اونها رو چک کنید.
استفاده از لایه بردار ها و آکوتان و راکوتان هم بشدت ممنوع و برای جنین آسیب زاست.!
مواد آرایشی مناسب دوران بارداری
بهترست که مواد آرایشی همگی ارگانیک باشند و حاوی مواد شیمیایی نباشند. به طور کلی ضرر یا بیu200cضرر بودن استفاده از لوازم آرایش در دوران بارداری تاxa0به حال اثبات نشده اما بهترست که مادران در دوران بارداری تا جایی که امکان دارد به خصوص در سه ماهه اول از این لوازم استفاده نکنند.
ازxa0 کرم های آرایشی که پارابن یا فتالات دارند استفاده نکنید چون پارابن آثار هورمونی داشته و روی جنین به خصوص جنین های پسر تاثیر گذار است.
استفاده کردن از رژلب های حاوی سرب(اکثریت رژ لب ها حتی برندهای معروف) ممنوع است چون حتی اگر عادت به خوردن رژلب هم نداشته باشید باید بدانید که برخی از مواد ان از طریق پوست لب جذب میشود.
.
مراقبت از پوست
مراقبت از پوست شکم:
ترک های شکمی ایجاد شده در دوران بارداری برای حدود 90 درصد از مادران یک یادگاری همیشگی از دوران بارداری اونهاست.
اغلب این ترک های شکمی در اثر افزایش وزن ناگهانی مادر باردار و ناتوانی لایه های داخلی پوست برای وفق دادن خودشون با این رشد سریع ایجاد میشوند اما طبق تحقیقات ژنتیک هم نقش مؤثری در ایجاد انها ایفا میکند برای مثال اگر مادر شما دچار این ترک های بارداری شده به احتمال زیاد بارداری شما هم با ایجاد این ترک ها همراه خواهد بود.
.
مراقبت از پوست
خیلی از مادر ها از ما سؤال میکنند که آیا راه قطعی و ثابت شده ای برای پیشگیری کامل از ایجاد این ترک ها وجود داره؟
و جواب ما معمولا اینه: نه! راه ثابت شده ای برای پیشگیری کامل وجود نداره اما میشه با مراقبت از پوست شکم و اصلاح تغذیه این ترک هارو به حداقلxa0 ممکن رسوند؛
.
- آبرسانی و ماساژ: درسته که هیچ روغن و لوسیونی برای ترک های بارداری معجزه نمیکنه اما استفاده از روغن نارگیل و ماساژ دورانی شکم با این روغن ممکنه که در کاهش ترک های شکم مؤثر باشه. ماساژ شکم با این روغن از خشکی و خارش ناشی از بارداری هم پیشگیری میکنه.
.
- با تغذیه مناسب پوستتون رو آبرسانی کنید: نوشیدن آب فراوان، مصرف تمامی ویتامینu200cها و مواد مغذیu200cای كه متخصص زایمان تجویز كرده و پیروی از یك رژیم غذایی سالم نه تنها برای سلامت شما مفیده بلکه میتونه باعث کاهش ترک ها بشه.
.
- مراقب افزایش وزنتون باشید: افزایش وزن مادران طی بارداری بسته به وزن پیش از بارداری اونها با هم متفاوته ولی برای مادران با BMI نرمال از 10 تا 16 کیلوگرم هست. پس سعی کنید افزایش وزن خودتون رو در همین بازه نگه دارید.
.
- به فکر پیشگیری نباشید و درمان رو به بعد از بارداری موکول کنید: با توجه به اینکه راه حل ثابت شده ای برای پیشگیری از ترک های دوران بارداری وجود نداره سعی کنید تحت تأثیر تبلیغات کاذب هزینه ی زیادی رو صرف پیشگیری نکنید و در ازای اون از درمانهای بعد از بارداری مثل داروهای لایه بردار، ریتنوئیدها، لیزرتراپی و کربوکسی تراپی تحت نظر متخصص پوست استفاده کنید.
.
- با این ترک ها کنار بیاید از بارداریتون لذت ببریدJ
این مطالب را در اینستاگرام مهرمادر دنبال کنید:xa0/https://www.instagram.com/p/B4UyDUTpa65
قطعا برای مصرف کنندگان قرص های ترکیبی پیشگیری از بارداری سوال پیش خواهد آمد که از بین انواع مختلف محصولات این قرص ها اعم از قرصLD، قرص HD، قرص های تری فازیک،قرص های یاز، یاسمین،دیان،روکین، دروسپیل، مارولون، کنتراسمین و… کدامیک برای آنها مناسب تر خواهر بود. اکثر این قرص ها در نوع استروژن و پروژسترون یا دوز استروژن و پروژسترون به کار رفته در آنها باهم متفاوت هستند.
از بین همه ی قرص های بالا مصرف LD، یاسمین و تری فازیک از بقیه قرص ها شایعتر هستند لذا ما ضمن توضیح نسبی این قرص ها، آنها رو با یکدیگر مقایسه میکنیم.
قرص ال دی (LD)
نحوه مصرف قرص: هر بسته حاوی ۲۱ قرص است که باید اولین قرص از روز سوم تا پنجم پریودی شروع شود. در صورت اتمام یا ادامه خونریزی مصرف قرص را شروع کنید. ۲۱ عدد را مصرف کرده و ۷ روز قرص نخورید و بدون توجه به شروع خونریزی، بسته دوم را از روز هشتم شروع کنید.
قرص یاسمین
قرص یاسمین بصورت قرص ۲۸ تایی شامل ۲۸ قرص فعال + ۷ قرص بی اثر می باشد و هم چنین بسته بندی ۲۱ عددی نیز دارد.
نحوه مصرف:xa0روزی یك عدد شروع از روز اول تا ۲۱ روز ۷ قرص غیر فعال درادامه مصرف می شودكه رنگ متفاوت دارد مصرف این قرصها درپیشگیری ازبارداری كمكی نمی كند اما به جایگزینی استروژن كمك میكند.
قرص تری فازیک
دوز هورمون های این قرص ها با توجه به کم و زیاد شدن هورمونهای بدن انسان در طول یک چرخه قاعدگی تغییر میکند. قرص بصورت بسته ۲۱ عددی است. روز اول قاعدگی شروع به مصرف می کنید، سپس ۷ روز توقف و بعد شروع مجدد در روز هشتم است. تاثیرات جلوگیری یک هفته بعد از مصرف بروز میکنه ، این یک هفته از روش دیگری استفاده کنید.
مقایسه قرص LD و یاسمین
آخرین تحقیقات انجام شده در ایران نشان دادند که مصرف قرص LD بین خانم های با مدرک دبیرستانی و مصرف قرص یاسمین بین خانمهای با تحصیلات دانشگاهی بیشتر رواج داشته اما پس از آگاهی از عوارض اکثر خانمهای با تحصیلات دانشگاهی تمایل به تعویض روش پیشگیری از بارداری خود نشان داده اند.
همچنین طبق تحقیقات میزان خونریزی قاعدگی پس از 3-6 ماه مصرف یاسمین کمتر از خونریزی قاعدگی پس از مصرف LD بود به عبارتی حجم خونریزی قاعدگی پس از مصرف یاسمین کمتر شده بود اما لکه بینی بین سیکل قاعدگی در مصرف یاسمین به مراتب بیشتر از مصرف LD بود.
در رابطه با عقب افتادن قاعدگی پس از مصرف این قرص ها یاسمین وxa0 LD تفاوت چندانی نشان ندادند.
طول روزهای قاعدگی و فاصله بین دو پریود هم در هر دو قرص تقریبا ثابت است.
قرص های پیشگیری از بارداری ترکیبی
یكي از روش هاي جلوگيري از بارداري، مصرف قرص هاي تركيبي (حاوي استروژن و پروژسترون) است كه به اشکال مختلف مثل قرص LD، تری فازیک، یاز و یازمین و… در سيستم ارایه خدمات تنظيم خانواده ایران موجود مي باشد. این قرص ها باید هر روزه مصرف شوند و پیش از استفاده حتما باید شرایط فرد توسط یک کارشناس بررسی گردد تا عوارض آن به حداقل برسند.
مکانیسم عمل:
این قرص ها از تخمک گذاری زن در حین مصرف پیشگیری میکنند همچنین عبور اسپرم ها را از دهانه رحم دچار مشکل میکنند. به علاوه با تغییر مخاط داخلی رحم از بارداری جلوگیری میکنند.
میزان اثربخشی:
میزان اثر بخشی این قرص ها در صورت مصرف صحیح و به موقع 98% می باشد.
یه نکته خیلیییی مهمتر
مواردی هستن که مصرف قرص ها در اونها به شدت ممنوعه:
مادران شيرده در ۶ ماه اول پس از زایمان، کمتر از سه هفته پس از زایمان در زنان غير شيرده، شک به وجود سرطان پستان، خونریزي هاي رحمي بدون علت مشخص، xa0مصرف سيگار در افراد ٣۵ ساله و بالاتر، بيماري فعال یا مزمن كبدي، سابقه لخته شدن خون در پاها در خود فرد و خانواده درجه یک، برخی بیماری های قلبی، دیابتی که فرد را دچار عوارض شدید کرده است، سابقه سکته مغزی، افزایش چربي هاي خون و…
در ضمن اگر فرد فراموشکاری هستید این قرص ها چندان برای شما مناسب نیست.
مزایای مصرف این قرص ها:
- اثربخشي بالا
- برگشت سریع باروري پس از قطع روش
- نداشتن محدودیت سني در استفاده از روش
- منظم شدن، كاهش درد و خونریزي قاعدگي (كاهش سندرم پيش از قاعدگي) و كاهش كم خوني به دنبال قاعدگي ها
- احتمال كاهش بروز كيست هاي تخمداني
- احتمال كاستن از بروز بيماري هاي خوش خيم پستان
- افزایش تراكم استخوان ها
- كاهش بروز بيماري هاي التهابي لگن(PID)
- كم شدن بروز سرطان هاي رحم و تخمدان
- كاهش بروز حاملگي خارج از رحم(EP)
- احتمال بهبود آرتریت روماتویيد
عوارض شایع و چگونگی برخورد با آن ها:
عارضه هاي شایع معموال در ماه هاي اول مصرف بروز نموده و در عرض ٣-٢ ماه كاهش یافته و یا از بين مي رود. این عارضه ها و چگونگي برخورد با آن ها به شرح زیر است:
١ -افزایش وزن: دلایل افزایش وزن، تجمع مایعات در بدن به دليل اثر پروژسترون، افزایش اشتها و به دنبال آن افزایش مصرف مواد غذایي است. افزایش وزن با ورزش منظم و رژیم غذایي متعادل بهبود مي یابد.
٢-لكه بيني وخونریزي بين قاعدگي ها: معمولا در مدت ٣-٢ماه اول مصرف دیده شده و مي تواند ناشي از فراموشي قرص نيز باشد(در این صورت توصيه به مصرف مرتب قرص و سعي در فراموش نكردن مصرف مرتب آن، اقدام اصلي خواهد بود).
٣-حساسيت پستان ها: با رعایت توصيه هاي بهداشتي مانند استفاده از پستان بندهاي محكم، مسكن هاي معمولي و كمپرس سرد یا گرم رفع مي شود. اگر مشكل ادامه یابد، فرد به ماما، پزشک ودرصورت نياز به متخصص زنان ارجاع خواهد شد.
۴ .سردردهاي خفيف: غالبا با مسكن هاي معمولي برطرف مي شود. سردردهاي شدید و یا سردردهایي كه با فشارخون بالا، علائم عصبي یكطرفه و یا اختالالت بينایي همراه باشد، از علائم هشدار بوده و باید ارجاع فوري به متخصص مربوطه و تغيير روش را به دنبال داشته باشد.
۵ .تهوع: خوردن قرص در هنگام خواب و یا همراه با غذا، خوردن مایعات بيشتر و سبزي و ميوه تازه راهي موثر براي كاهش شدت تهوع هاي خفيف و قابل تحمل خواهد بود.درمان موقت تهوع براي ٣-٢ماه اول با داروهاي ضد تهوع (مثل شبي یک قرص ویتامينB6 ) نيز امكانپذیر است. خوردن قرص در صورت تهوع شدید و غير قابل تحمل ادامه نخواهد یافت.
نحوه ی مصرف و فراموشی قرص ها:
زمان شروع مصرف این قرص ها باید 5 روز ابتدای قاعدگی شما باشد. در صورتی که در زمانی غیر از قاعدگیxa0 تمایل به مصرف این قرص ها داشتید حتما باید یک هفته از یک روش پیشگیری کمکی دیگر مثل کاندوم نیز استفاده نمایید.
قرص در ساعت خاصي از شبانه روز تا پایان بسته ٢١ عددي خورده مي شود. براي پرهيز از فراموشي مصرف قرص، آن را هر روزه در ساعت معيني ميل كنید و یا آن را با یک كار مداوم هر روزه مانند مسواک كردن، نماز خواندن … هماهنگ كنید. مصرف بسته بعدي پس از یک فاصله هفت روزه آغاز خواهد شد.(7 روز استراحت)
در صورت فراموش کردن مصرف قرص ها:
١-درصورت فراموشي خوردن یک قرص و بخاطر آوردن آن پيش از زمان مصرف قرص بعدي، به محض به یاد آوردن قرص فراموش شده، آن قرص خورده شده و خوردن بقيه قرص ها طبق معمول ادامه مي یابد. اگر فراموشي تا زمان خوردن قرص بعدي ادامه پيداكند، باید دو قرص در ساعت معين خورده شود.
٢-چنانچه دو قرص فراموش شود، به محض به خاطر آوردن در دو شب بعد، هرشب دو قرص خورده شده و بقيه قرص ها طبق معمول ادامه یافته و تا یک هفته نيز از كاندوم استفاده مي شود .
٣-در صورت فراموشي سه قرص یا بيشتر درهر زمان از سيكل، خوردن بقيه قرص ها (روزي یک عدد) ادامه یافته و به مدت یک هفته از داشتن رابطه جنسي خودداري و یا از كاندوم استفاده مي شود. مصرف بسته بعدي قرص بدون رعایت فاصله هفت روزه بين بسته ها و بلافاصله در روز بعد از پایان بسته قبلي آغاز خواهد شد. همچنين درصورت داشتن تماس جنسي در این فاصله زماني و عدم استفاده از كاندوم، استفاده از روش پيشگيري اورژانس از بارداري توصيه مي شود.
نکته: اگر شک به حاملگي با مصرف هم زمان قرص وجود داشته باشد ، باید بلافاصله مصرف آن قطع و تا اطمينان یافتن از وضعيت حاملگي ، از كاندوم استفاده شود.
نکته 2: مصرف نامنظم قرص ها باعث لکه بینی در بین سیکل قاعدگی می شود پس مصرف به موقع را جدی بگیرید.
نکته 3: استفراغ به فاصله ٢-١ ساعت بعد از خوردن قرص: یک قرص (از یک بسته دیگر ) خورده شده و مصرف مرتب بقيه قرص هاي بسته اصلي در زمان مقرر ادامه مي یابد.
توجه توجه
عوارض جدي به دنبال مصرف قرص نادر است، ولي اگر هركدام از علامت هاي زیر بروز
كند، مصرف كننده فورا به بيمارستان ارجاع مي شود:
١ .درد شدید در قسمت بالاي شكم،
٢ .درد قفسه سينه و یا تنگي نفس یا سرفه با خلط خوني،
٣ .تورم یا درد شدید در یک پا،
۴ .مشكلات چشمي (از دست دادن یک طرفه قدرت بينایي یا كم شدن ميدان دید)،
۵ .سردرد غير معمول (سردرد شدید و یا ضرباني و یا سردرد در یک طرف سر و سردرد با علایم اوليه مانند: تاري دید یا سفيدشدن قسمتي از دید، دوره هاي از دست دادن قدرت بينایي، احساس سنگيني ، سختي در صحبت كردن)
دیابت بارداری شایع ترین عارضه ی طبی مامایی است و به دو نوع دیابت آشکار و دیابت حاملگی تقسیم می شود. دیابت آشکار به دیابتی اطلاق می شود که ابتلا به دیابت پیش از بارداری در مادر تشخیص داده شده است و دیابت حاملگی دیابت ناشی از حاملگی است.
علائم بالینی دیابت عبارتند از؛ پرنوشی مادر، پر ادراری، پرخوری و کاهش غیرقابل توجیه وزن
در صورتی که قند خون ناشتای مادر باردار 126 و یا بالاتر باشد دیابت حاملگی تایید می گردد.
دیابت بارداری
بیماری دیابت در صورتی که به طور مناسب کنترل نشود، دارای آثار مختلفی بر جنین، مادر و نوزاد به دنیا آمده خواهد بود. آثار جنینی عبارتند از؛
- سقط خود به خودی
- زایمان زودرس
- ناهنجاری های مادرزادی
- اختلال رشد جنین
- مرگ غیرقابل توجیه
- پلی هیدرآمنیوس
- رشد بیش از حد جنین(ماکروزومی جنین) که ممکن است منجر به اختلال در حین زایمان گردد.
آثار و عوارض مادری:
- پره اکلامپسی (مسمومیت حاملگی)
- اختلالات کلیه
- اختلال چشمی و بینایی
- عفونت
- و….
آثار نوزادی:
- افت قندخون در ابتدای تولد
- کاهش کلسیم
- افزایش بیلی روبین و زردی
- افزایش تعداد گلبولهای قرمز
- دیسترس جنینی
- تکامل شناختی طولانی مدت
دیابت حاملگی مهمترین عامل در ارتباط با رشد بیش از حد جنین است که باعث ترومای زایمانی مادر و نوزاد می گردد.
رژیم غذایی افراد دیابتی باید شامل وعده های زیاد اما کم حجم با دریافت کربوهیدرات به میزان کافی باشد
انجام ورزش های مقاومتی باعث کاهش نیاز به درمان انسولین در زنان دارای اضافه وزن مبتلا به دیابت حاملگی می شود.
جهت کنترل قند خون مادر باردار باید روزانه قند خون خود را کنترل نماید.
در صورتی که مادر بارداری دچار دیابت شناخته شده است حتما باید در 3 ماهه سوم بارداری اقدامات ذیل را انجام دهد؛ شمارش روزانه حرکات جنین، پایش ضربان قلب جنین از هفته ی 34 سه بار در هفته، استفاده از انسولین با صلاحدید پزشک، و ختم انتخابی بارداری در 38 هفته بارداری جهت کاهش عوارض
بعد از زایمان تا 24 ساعت نیاز به دریافت دوز انسولین نمی باشد و در هفته ی 6 تا 12 پس از زایمان باید بررسی مجدد قند خون انجام گیرد.
حاملگی پُستu200cترم
حاملگی پستu200cترم یا زایمان دیررس به حاملگی می گویند که در آن بیش از 42 هفته یا به عبارتی 294 روز از اولین روز آخرین قاعدگی مادر گذشته باشد.
نکته مهم در بررسی زایمان دیررس تعیین دقیق سن بارداری مادر با استفاده از اولین سونوگرافی انجام شده در بارداری و تاریخ آخرین قاعدگی مادر است.
عواملی که موجب افزایش احتمال زایمان دیررس می شوند عبارتند از؛ وزن بالای پیش از بارداری، بارداری اول مادر، سابقه ی حاملگی طول کشیده در مادر و مادربزرگ، ژنهای مادری، عوامل جفتی جنینی نظیر؛ آنانسفالی، هیپوپلازی فوق کلیه، اختلالات جفتی و…
از جمله عوارض این گونه زایمان ها می توان به افزایش میزان فلج مغزی و تشنج نوزادی، مرگ و موربیدیته نوزاد و شیرخوار، و مرگ داخل رحمی اشاره کرد. علل اصلی مرگ در این حاملگیu200cها فشارخون حاملگی، زایمان طولانی به علت عدم تطابق سر جنین با کانال زایمانی، آسیب های حین زایمان و آنسفالوپاتی هایپوکسیک ایسکمیک اشاره کرد. به علاوه در این نوع زایمان ها به علت بزرگ بودن جنین و دیسترس جنینی میزان زایمان سزارین افزایش می یابد.
نشانه های نوزاد پست ترم:
- پوست چروکیده، تکه تکه و در حال پوسته ریزی به ویژه کف دست ها و پاها
- بدن دراز و لاغر
- ناخنهای دراز
- بلوغ پیشرفته: چشمان باز و هوشیار و نگاه نگران نوزاد
- چون پس از هفته ی 37 بارداری رشد جنین با سرعت بیشتری صورت میگیرد احتمال زیاد بودن وزن هنگام تولد بالا می رود و در مواردی که وزن تخمینی جنین به حداکثر 5000 گرم می رسد انجام زایمان طبیعی ممنوع است.
در صورتی که مادر دچار اولیگوهیدرآمنیوس و یا کم بودن مایع آمنیون باشد اختلالات همراه با زایمان پست ترم افزایش خواهد یافت. در این موارد به دلیل عواملی نظیر؛ فشردگی بند ناف، آغشتگی مایع آمنیون با مکونیوم(مدفوع جنین) و محدودیت رشد جنین و غیر طبیعی شدن الگوهای ضربان قلب جنین ، احتمال ایجاد دیسترس جنینی بیشتر میگردد.
به طور کل بهتر است تمامی مادران باردار در هفته ی 41 تحت نظارت جهت بررسی سلامت جنین و حجم مایع آمنیون قرار گیرند و در صورت هرگونه اختلال القای زایمان انجام گیرد.
زایمان پره ترم یا همان زایمان زودرس به کلیه ی مواردی اطلاع می گردد که در آن ها به علل مختلفی ناچار به تولد نوزاد پیش از 36 هفته ی کامل بارداری بشویم. از این نظر زایمان پره ترم را به دو دسته ی زایمان پره ترم زودهنگام(پیش از 33 هفته ی کامل بارداری) و زایمان پره ترم دیر هنگام (بین هفته ی 34 تا 36 بارداری) تقسیم می کنیم.
در حال حاضر در تمام دنیا آستانه ی قابلیت حیات بین هفته های 20 الی 26 بارداری در نظر گرفته میشود که قطعا به وضعیت سلامت جنین و مادر و نیز امکانات پزشکی بیمارستان ها وابسته می باشد. در هر صورت نوزادان به دنیا آمده قبل از 25 هفته اغلب در معرض آسیب مغزی شدید هستند و زایمان پیش از 23 هفته بقایی در حدود 5 درصد دارد.
متاسفانه در این گونه زایمان ها به علت نارس بودن اعضای بدن، نوزاد به شدت آسیب پذیر و شکننده است در نتیجه در این موارد ممکن است شاهد آسیب مغزی در اثر آسیب هیپوکسیک، ایسکمیک و یا حتی سپسیس باشیم. به علاوهxa0 نوزادان ممکن است علائمی چون ناتوانی هوشی، فلج مغزی، نابینایی، حملات تشنجی و … را نشان دهند.
علل زایمان پره ترم:
زایمان پره ترم خود به خودی با پرده های سالم در اثر؛
اتساع رحم در نتیجه ی حاملگی چندقلو و هیدرآمنیوس(تولید زیاد مایع آمنیون)
عوامل استرس زا برای مادر و جنین نظیر؛ محدودیت موادغذایی، چاقی، عفونت، دیابت، فشارهای روانی، افسردگی و….
اختلالات عملکرد دهانه ی رحم یا سرویکس نظیر کوتاه شدن طول سرویکس و یا تغییر شکل پیش از موعد آن
عفونت : چه عفونت های منتقله از طریق واژن و جه عفونت هایی که از طریق جفت انتقال می یابند میتوانند منجر به زایمان پره ترم بشوند.
پارگی پیش از موعد پرده ها: پارگی خود به خود پرده های جنینی پیش از 37 هفته و پیش از شروع لیبر که به علل مختلفی نظیر عفونت، وضعیت اقتصادی اجتماعی پایین یا وزن خیلی کم مادر و کمبودهای تغذیه ای و مصرف دخانیات و… ایجاد می گردد.
عوارض مادری و جنینی که در آنها ناچار به ختم زودهنگام بارداری هستیم نظیر؛ پارگی زودرس جفت، پره اکلامپسی، برخی بیماری های زمینه ای و….
برخی عوامل احتمال ایجاد پره ترم لیبر را در بارداران بالا میبرند، عواملی نظیر؛ شیوه ی زندگی مادر(مصرف دخانیات،سن کم یا بالای مادر، فقر، قامت کوتاه، کمبود ویتامین سی در مادر، افسردگی و اضطراب، ساعات کاری طولانی، وزن بالا یا پایین مادر، مصرف داروهای غیرمجاز و…)، بیماری های عفونی دندان، عوامل ژنتیکی، فاصله کمتر از 18 ماه بین دو زایمان، سابقه ی زایمان پره ترم در بارداری های قبلی، تهدید به سقط در اوایل بارداری و….
نکته: در مادرانی که دارای سابقه ی سقط راجعه در سه ماهه ی دوم بارداری و یا نارسایی سرویکس هستند می توان از سرکلاژ زودهنگام جهت پیشگیری از زایمان زودرس استفاده کرد.
NST یا تست بدون استرسxa0 ( Non Stress Testxa0)
Freemanxa0 xa0و Leeبا معرفی تست بدون استرس « تسریع تعداد ضربان قلب جنین در پاسخ به حرکات جنین » را به عنوان نشانه ای از سلامت جنین معرفی کردند.
در این تست، با استفاده از تکنیک داپلر، همزمان با احساس حرکات جنین توسط مادر، تسریع تعداد ضربان قلب جنین مشخص می شود.
این تست به منظور ارزیابی وضعیت سلامتی جنین انجام می شود و در برگیرنده ی استفاده از یک مانیتور خارجی جهت مشاهده حرکات و تحریکات قلب جنین ( FHR ) همراه با حرکات جنین می باشد.
تسریع در ضربانات قلب جنین می تواند علامت سیستم عصبی مرکزی و خودمختار باشد که نمی تواند به دلیل هایپوکسی داخل رحمی ایجاد شده باشد. مدت انجام این تست 20 دقیقه می باشد و انجام این تست بسیار آسان بوده و از نتایج این تست برای تفسیر نتایج مثبت کاذبی که در تست OCT به دست می آید استفاده می شود.
انجام تست بدون استرس عموماً نوعی آزمایش وضعیت جنین است و با تست استرس انقباضی که شامل بررسی عملکرد رحمی جفتی است تفاوت دارد .
در حال حاضر تست بدون استرس پرکاربردترین روش اولیه ای است که برای ارزیابی سلامت جنین بکار می رود و در سیستم تست پروفایل بیوفیزیکی نیز وارد شده است جنین نرمال سیکل های خواب و بیداری 20 تا 45 دقیقه ای دارد که طول این سیکل ها با پیشرفت حاملگی افزایش می یابد . با حرکات بدن جنین ، FHR بطور نرمال دچار Acceleration (شتاب) می شود . در NST حرکات جنین توسط مادر درک می شود و ثبت xa0می گردد و FHR باداپلر تحت مانیتورنیگ قرار می گیرد و نتیجه ی تست به یکی از 2 صورت زیر است :
1 – واکنشی Reactive
2 – غیر واکنشی Non Reactive
xa0xa0
موارد کاربرد تست بدون استرس :
xa0 کنترل حاملیگی های پرخطر که شامل آن دسته از حاملیگی های است که
۱. مادر دچار دیابت
۲. فشارخون بالا و القا شده توسط حاملگی بوده
۳. تأخیر در رشد داخل رحمی
۴. چندقلویی
۵. پارگی کیسه آب به طور خود به خودی
۶. حاملگی پست ترم
۷. مرده زایی قبلی
۸.xa0کاهش حرکت جنین
xa0xa0
نحوه انجام تست:
xa0 تست بدون استرس با استفاده از دستگاه مانیتورینگ خارجی جنین انجام میشود.
مادر دروضعییت نیمه نشسته و خوابیده به طرف چپ قرار میگیرد سپس مبدل اولتراسونیک پس از آغشته شدنxa0 به ژل مخصوص توسط کمربند در قسمتی که ضربان قلب بصورت واضح شنیده میشود قرار میگیرد. فشار خون مادر قبل از شروع تست و سپس هر 10 دقیقه چک میشود چنانچه افت و یا افزایش ناگهانی فشار خون مشاهده شود وضعیت اصلاح شده و مجددا تست انجام میشود. این تست در هر زمان بعد از 26 تا 28 هفتگی بارداری توصیه میu200cشود.
xa0xa0
تسریع ضربان قلب :
xa0 آزمایش بدون استرس بر این پایه استوار است که تعداد ضربان قلب در جنین هایی که فاقد اسیدوز ( اسیدوز به علت هیپوکسی یا دپرسیون نورولوژیک ) هستند، در پاسخ به حرکات جنین به صورت گذرا تسریع می شود.
برخی دستگاه ها دکمه ای داشته که به مادر داده می شود که با حرکت جنین، با فشار دادن آن دکمه حرکت جنین بر روی نوار ثبت می شود.
در جنین های پره ترم کاهش تعداد تسریع ( Acceleration ) مشاهده می شود که دلیل آن کمتر از حدطبیعی بودن فشار اکسیژن ( PO2 ) خون شریان نافی در این جنین ها است.
سن حاملگی، تسریع و یا واکنش پذیری ضربان قلب جنین را تحت تأثیر قرار می دهد. با بالا رفتن سن حاملگی، درصد تعداد حرکات بدنی همراه با تسریع ضربان و همچنین دامنه ی این تسریع ها افزایش پیدا می کند.
در کارگاه پایش جنین که توسط « مؤسسه ی ملی سلامت کودک و تکامل انسان » برگزار گردید، الگوی تسریع بر اساس سن حاملگی تعریف شد.
اوج تسریع 15 ضربه یا بیشتر بالای تعداد پایه است و درجنین های 32 هفته ای یا بزرگتر، تسریع به مدت 15 ثانیه یا بیشتر، اما کمتر از 2 دقیقه طول میکشد. قبل از هفته ی 32 حاملگی، تسریع به صورت حداکثر 10 ضربه یا بیشتر فراتر از حد پایه به مدت 10 ثانیه یا بیشتر تعریف میشود.
xa0xa0
فواصل انجام NST :
·xa0xa0xa0xa0xa0xa0xa0 هفته ای یکبار (شروع در هفته 35-32 حاملگی) در موارد :
مرده زایی قبلی
بیماریهای مزمن مادر
·xa0xa0xa0xa0xa0xa0xa0 هفته ای دو بار در موارد :
پره اکلامپسی
دوقلویی با اختلاف واضح بین دو قل
IUGR
حاملگی بعد از ترم ( شروع از هفته ی 5/41 حاملگی )
اولیگوهیدرآمنیوس
·xa0xa0xa0xa0xa0xa0xa0 در زمان بستری در بیمارستان در مورد :
PROM
فاصله بین انجام تست های بدون استرس :
در ابتدا به طور قراردادی 7 روز بود ولی با کسب تجربه در زمینه ی انجام تست بدون استرس کوتاهتر شده است.
در زنان دارای حاملگی پست ترم و چند قلویی و نیز در زنان مبتلا به دیابت شیرین نوع اول، محدودیت رشد جنین و یا هیپرتانسیون ناشی از حاملگی، انجام مکرر تست توصیه می شود.
در این وضعیتها، تعدادی از محققان این تست را هفته ای دوبار انجام می دهند و در صورت وخامت حال مادر یا جنین بدون در نظر گرفتن زمان سپری شده ار آخرین تست، اقدام به انجام تست اضافی می کنند.
برخی دیگر از صاحب نظران مثلاً در مورد پره اکلامپسی شدیدی که فاصله ی زیادی از ترم ندارد تست های غیر استرسی را روزی یک بار ویا حتی با دفعات بیشتر انجام می دهند.
افت ضربان ( Deceleration) در طول تست بدون استرس :
حرکات جنین به طور شایع سبب افت تعداد ضربان قلب می شود که بسته به شدت حرکات جنین، در طول انجام تست این افت در یک دوم تا دوسوم نوارها دیده می شود. با توجه به بالا بودن میزان افت، بی شک تفسیر اهمیت آن دشوار میگردد.
افت های متغیر در صورت غیر تکراری و کوتاه بودن ( کمتر از 30 ثانیه ) نشان دهنده به مخاطره افتادن جنین نیست و نیاز به مداخله ی زایمانی ندارد.
در مقابل، موارد مکرر افت متغیر ( حداقل 3 بار در 20 دقیقه ) حتی در صورت خفیف بودن، با افزایش احتمال زایمان سزارین به علت دیسترس جنینی همراه هستند.
مواردی که افت یک دقیقه یا بیشتر طول بکشد پیش آگهی را بیش از پیش بدتر می کند.
با کمک گرفتن از برآورد سونوگرافیک حجم مایع آمنیون، تفسیر تستهایی که در آن ها افت های متغیر دیده می شوند آسانتر می شوند.
میزان بروز زایمان سزارین به علت دیسترس جنینی حین زایمان، همزمان با شدت یافتن افتهای متغیر و کاهش حجم مایع آمنیون، به طور پیشرونده ای افزایش می یابد.
در مواردی که افتهای متغیر شدید در طول NST وجود داشته باشند و شاخص مایع آمنیون در حد 5سانتی متر یا کمتر باشد میزان زایمان سزارین به 75% می رسد.
دیسترس جنینی در حین لیبر نیز در آن دسته از حاملگی های همراه با افت های متغیر که در آن ها میزان مایع آمنیون طبیعی باشد به طور شایع اتفاق می افتد.
xa0xa0 نتایج غیر طبیعی تست بدون استرس :
xa0 الگوی خاموش نوسانی :
xa0که تعداد پایه ضربان قلب جنین در حد کمتر از 5 ضربه در دقیقه نوسان داشت و گفته می شد که احتمالاً بر فقدان تسریع و نیز فقدان تغییر پذیری ضربان به ضربان دلالت دارد.
xa0 کاردیوگرام مراحل پایانی :
·xa0xa0xa0xa0xa0xa0xa0 نوسانه پایه ی کمتر از 5 ضربه در دقیقه
·xa0xa0xa0xa0xa0xa0xa0 فقدان تسریع
·xa0xa0xa0xa0xa0xa0xa0 افت دیررس ( Late Deceleration ) به همراه انقباضات خود به خود رحم
مطالعات : در 27 جنین فقدان تسریع در دوره ی ثبت 80 دقیقه ای همواره با شواهد پاتولوژی رحمی- جفتی همراه بود.
xa0xa0 پاتولوژی رحمی و جفتی :
xa0 محدودیت رشد جنین 75% ، اولیگوهیدروآمینوس 80% ، اسیدوز جنین 40% ، مکونیوم 30% ، انفارکتوس جفت 93% .
بنابراین عدم تسریع ضربان قلب جنین اگر ناشی از تجویز سداتیو ( آرامش بخش ) به مادر نباشد، یافته ی شوم و خطرناکی محسوب می شود.
xa0
xa0 اندازه گیری حرکت جنین توسط مادر ( FDA ) :
xa0 اگرچه حرکات چرخشی جنین از هفته ی 6 توسط سونوگرافی تشخیص داده می شود ولی درک اولین حرکت جنین در هفته ی 16 حاملگی در خانم های مولتی پار و در هفته ی 19 حاملگی در خانم های نولی پار روی می دهد، که اصطلاحاً به آن تسریع ( Quickening ) گفته می شود. جهت انجام این روش از مادر می خواهیم حداقل روزی یکبار بعد از صرف غذا به صورت خوابیده به پهلوی چپ قرار گرفته و تعداد حرکات جنین را بشمارد. حداقل بایستی 4 حرکت در یک ساعت وجود داشته باشد.
در هفته 32 حاملگی حداکثر حرکات جنین 12 حرکت در ساعت است که به تدریج از تعداد حرکات کاسته می شود. در زمان ترم جنین باید حداقل 4 الی 5 حرکت در ساعت داشته باشد. کاهش حرکات جنین علامت مرگ قریب الوقوع است.
xa0xa0
عوامل مؤثر بر حرکات جنین عبارتند از :
۱. میزان قند خون مادر ( با کاهش قند خون مادر، تعداد حرکات جنین کمتر می شود. )
۲. اضطراب و استرس مادر موجب کاهش حرکات جنین می شود.
۳.xa0محرک نور وصدا باعث افزایش تعداد حرکات جنین می شود.
۴.xa0سیکل خواب و بیداری ( پریودهای خواب جنین 20 دقیقه می باشد که البته تا 2 ساعت هم می تواند به طول بیانجامد. )
xa0xa0
بررسي رخدادهاي همراه با حركات جنين :
۱. ضربان قلب بايد با حركات جنين بالا برود .
۲.xa0اين ضربان بايد ، 15-10 خانه در دقيقه بالا برود و 15-10 هم بالا باقي بماند
۳.xa0وجود افزايش Acceleration بدون حركت هم قابل قبول است .
xa0xa0
نتایج طبیعی تست بدون استرس :
۱. در مورد نتایج طبیعی NST تعاریف زیادی وجود دارد که بر اساس تعداد، دامنه، مدت تسریع و نیز مدت انجام تست متفاوت است.
۲. ولی به طور کلی : 2 یا بیش از 2 تسریع همراه با حداکثر 15 ضربه در دقیقه یا بیشتر بالاتر از حد پایه که هر کدام 15 ثانیه یا بیشتر طول می کشند و همگی در عرض 20 دقیقه بعد از شروع تست رخ می دهند. همچنین تسریع ها باید با یا بدون وجود حرکات جنین پذیرفته شوند و باید یک نوار 40 دقیقه ای یا طولانی تر ( به منظور محاسبه ی چرخه های خواب جنین ) قبل از نتیجه گیری در مورد ناکافی بودن واکنش پذیری جنین، بدست آید.
۳. برای پیشگویی سلامت جنین، یک تسریع نیز به همان اندازه ی 2 تسریع قابل اعتماد بوده است.
۴.xa0اگرچه چنین به نظر می رسد که تعداد و دامنه ی طبیعی تسریع ها انعکاسی از وضعیت سلامت جنین است، تسریع ناکافی لزوماً به معنی به مخاطره افتادن جنین نیست، در واقع در این موارد میزان نتایج مثبت کاذب در NST، 90% یا بیشتر است.طولانی کردن زمان انجام NST ممکن است ارزش پیشگویی مثبت تست های غیر طبیعی یا غیر واکنش را افزایش دهد البته با توجه به اینکه جنین های سالم ممکن است حتی به مدت 75 دقیقه هیچ حرکتی نداشته باشند. اگر تست در مدت زمان 80 دقیقه « واکنشی » شود ویا اگر به مدت 120 دقیقه غیر واکنشی بماند بر بیماری شدید جنین دلالت دارد.
xa0xa0
تست های بدون استرس طبیعی کاذب :
xa0 مطالعات : علت مرگ جنین را در طی 7 روز بعد از NST طبیعی به دقت مورد تجزیه و تحقیق قرار دادند. در این مطالعه شایعترین اندیکاسیون برای انجام این تست، حاملگی پست ترم بود.
میانگین فاصله ی بین انجام تست و مرگ جنین 4 روز بود ( با طیف 1 الی 7 روز ).
شایعترین یافته ی منفرد دراتوپسی، آسپیراسیون مکونیوم بود که اغلب با بعضی از ناهنجاری های بند ناف همراه بود. نوعی آسیب حاد مرتبط با آسفیکسی، سبب تنفس منقطع جنین (نفس نفس زدن ) شده است.
NST برای ممانعت از این موارد آسفیکسی حاد کافی نیست و ممکن است ویژگی های بیوفیزیکی دیگر نیز مفید باشد.
xa0xa0
راکتیو :
xa0 در عرض 20 دقیقه اول شروع تست دو یا بیش از دو xa0Acceleration رخ دهد بطوری که هر یک از Acceleration ها ، ضربان قلب جنین 15 ضربان در دقیقه یا بیشتر افزایش یابد و 15 ثانیه یا بیشتر طول بکشد .
xa0
xa0 نان راکتیو :
۱.xa0در طی یک دوره 45 دقیقه ای کمتر از دو بار Acceleration رخ دهد .
۲. اگر xa0NST راکتیو باشد ، اجازه ادامه حاملگی داده می شود و تکرار تست در فواصل مناسب صورت می گیرد .
۳.xa0اگر xa0NST نان راکتیو باشد ، تست های دیگر باید انجام شوند چون 80 درصد تست های نان راکتیو مثبت کاذب اند.
اگر NST راکتیو باشد اجازه ی ادامه ی حاملگی داده می شود و تکرار تست در فواصل مناسب صورت می گیرد. اگر NST نان راکتیو باشد تست های دیگر باید انجام شود چون 80 درصد تست های نان راکتیو مثبت کاذبند.
xa0xa0
عوامل موثر در نان راكتيو شدن نان استرس تست :
1.xa0xa0xa0 هيپوكسي جنين
2.xa0xa0xa0 اليگوهيدرو آمينوس
3.xa0xa0xa0 آنومالي هاي قلبي يا سيستم عصبي
4.xa0xa0xa0 مصرف دارو( نظير استروئيدها / تبابلاكرها/ داروهاي توكوليتيك / مهار كننده هاي سيستم عصبي)
5.xa0xa0xa0 كوريو آمنيوتيت
6.xa0xa0xa0 بيماري هاي مزمن مادر
xa0xa0
عواملي كه به طور كاذب موجب نان راكتيو شدن تست مي شوند :
1.xa0xa0xa0 نارسايي شديد جنين و سن حاملگي بين 30-28 هفته
2.xa0xa0xa0 دهيدراتاسيون بودن مادر
3.xa0xa0xa0 انجام تست در دوره هاي خواب جنين
4.xa0xa0xa0xa0 استفاده مادر از الكل و داروهاي آرامبخش و خواب آور .
xa0
چهار معیار در ارزیابی NST xa0xa0ملاک است :
1.xa0xa0xa0xa0 حرکات جنین :
xa0 دو حرکت در نواری 20 دقیقه ای
2.xa0xa0xa0xa0 ضربان قلب جنین :
xa0 مقدار طبیعی: 120xa0 تاxa0 160بار در دقیقه
برادیکاردی خفیف :100 تا 119xa0 160بار در دقیقه
برادیکاردی شدید : زیر 80 بار در دقیقه
تاکیکاردی خفیف :160 تا 180 بار در دقیقه
تاکیکاردی شدید : بیشتر از 180 بار در دقیقه
xa0xa0 3. Beat -to-beat variability :
یعنی ضربان ها باید با هم متفاوت باشند و این تغییر پذیری باید بین 25-5 باشد .
به این حالت تغییر پذیری ضربان به ضربان کوتاه مدت نامیده می شود .
تغییر پذیری کوتاه مدت فاصله بین دو موج R xa0xa0را نشان می دهد ( در واقع فاصله بین سیستول ها و زمانی که بطن منقبض می شود را نشان می دهدxa0 .
تغییراتی که ضربان قلب در طی یک دقیقه دارد را تغییر پذیری طولانی مدت گویند که ممکن است3short term باشد .
Beat -to-beat مهمترین شاخص عملکرد قلب است که اگر کم باشد اسیدمی جنینxa0 و سن بالای حاملگی را نشان xa0xa0xa0xa0xa0می دهد و اگر زیاد باشد بیداری جنین و افزایش نوسانات قلب را نشان می دهد .
هر چه جنین تاکیکاردی تر باشد فاصله ی بین R xa0هر دوره کمتر می شود بنابراین Beat -to-beat کمتری دارد و هر چه جنین برادیکاردی تر باشد Beat -to-beat بیشتر است .
4 . بررسی رخداد های همراه با حرکات جنین
xa0xa0 مداخلات پرستاری درتست بدون استرس :
xa0 قبل از آزمایش :
•xa0xa0xa0xa0xa0xa0xa0 توصیه می شود حداقل 2 ساعت قبل از انجام این پروسیجر مادر مواد غذایی حاوی کربوهیدرات مصرف کرده باشد.
•xa0xa0xa0xa0xa0xa0xa0 درباره ی هدف و روش کار و استفاده از مانیتورینگ خارجی جنین و استفاده از مارکر جهت ثبت حرکت جنین توضیح دهید.
•xa0xa0xa0xa0xa0xa0xa0 بیمار را در وضعیت خوابیده به پهلوی چپ قرار دهید و علائم حیاتی پایه مادر و FHR را به عنوان اطلاعات اولیه ثبت کنید.
xa0 حین انجام آزمایش :
•xa0xa0xa0xa0xa0xa0xa0 به مادر اطمینان و قوت قلب بدهید.
•xa0xa0xa0xa0xa0xa0xa0 در صورتی که پس از گذشت 30 دقیقه از مانیتورینگ NST هیچ حرکت جنینی مشاهده و تعیین نشود به مادر یک لیوان آب پرتقال یا یک آبمیوه دیگر یا یک وعده غذایی سبک بدهید تا قندخون بالا رود و یا جنین را با دست تحریک کنید.
•xa0xa0xa0xa0xa0xa0xa0 در برخی از مراکز تحریکات صوتی یا لرزشی جهت انجام NST به کار می رودتا تسریع ضربان قلب جنین القا گردد.
xa0 پس از آزمایش :
•xa0xa0xa0xa0xa0xa0xa0 نتایج را ارزیابی کرده با همکاری پزشک برای بیمار جلسات مشاوره را فراهم می نمائید.
•xa0xa0xa0xa0xa0xa0xa0 در صورتیکه نتایج بیانگر نیاز فوری به انجام مداخلات و توجهات پزشکی یا انجام زایمان برای نجات جنین بود عملیات ویژه شرایط بحران را طراحی و اجراء نمائید.
xa0xa0 اساس این تست و تفسیر آن:
xa0 اساس تست بدون استرس جنین افزایش ضربان قلب جنین در پاسخ به حرکات جنین است.در این تست ضربان قلب به وسیله دستگاههای الکترونیک مخصوص بطور دایم ثبت میشود برای مدت 20 دقیقه در موارد عادی و برای 40 دقیقه در موارد نامشخص و غیر طبیعی و بلافاصله بعد از حرکات جنین تغییرات آن نسبت به حالت پایه و یا بی حرکتی جنین تعیین ومحاسبه میشود.
هرگاه در این تست تعداد ضربان قلب پایه و تغییرپذیری در حد طبیعی باشد و در مدت 20 دقیقه حداقل 2 بار صعود ضربان قلب وجود داشته باشد ودر هر بار تعدادضربان قلب حداقل 15 بار در دقیقه افزایش یابد و حداقل 15ثانیه تداوم یابد می شود Reactive تست طبیعی یا منفی درغیر این صورت تست غیر طبیعی یا مثبت یا Non Reactive می شود که در چنین حالتی باید تست استرس انقباض صورت گیرد. تست طبیعی نشانگر سالم بودن جنین حداقل برای یک هفته اینده میباشد.
xa0xa0 نتایج تست بدون استرس :
۱. xa0اگر جواب NST خوب نبود مخصوصاً اگر B.T.B بد باشد 20 دقیقه بعد دوباره NST تکرار می شود.
۲. اگر جواب NST برای بار دوم هم خوب نبود به مادر شیریجات داده و دوباره NST گرفته می شود.
۳. اگر جواب NST برای بار سوم هم خوب نبود برای مادر تست استرس انقباضی OCT انجام می شود.
۴. هر زمان تست های NST خوب نباشند و جنین ترم باشد ختم بارداری و القاء زایمان صورت می گیرد.
۵. اگر جنین پره ترم باشد و NST خوب نباشد برای جنین OCT و Biophysical Examxa0انجام می شود.
۶. اگر در نوار NST دومورد تسریع وجود داشت حتی با وجود عدم حرکت جنین بازهم NST مطلوب است.
۷. در نوار NST xa0سه مورد حایز اهمیت است :
•xa0xa0xa0xa0xa0xa0xa0 خط ضربان قلب بین 120 تا 160 باشد.
•xa0xa0xa0xa0xa0xa0xa0 در 20 دقیقه NST حداقل 2 و حداکثر 5 حرکت جنین وجود داشته باشد.
•xa0xa0xa0xa0xa0xa0xa0 در هنگام تسریع خط مربوط به ضربان قلب10 تا 15تا بالا رفته و حدود 15 ثانیه بالا باقی بماند.
۸. وخیم ترین علامت در تست بدون استرس برادی کاردی طولانی جنین ( بیشتر از یک دقیقه ) است که این علامت، نخستین نشانه ی قریب الوقوع بودن مرگ جنین در داخل رحم است.
غربالگری چیست ؟
با وجود این که اکثر نوزادان سالم به دنیا می آیند؛ اما حدود 3-2 درصد نوزادان در هنگام تولد، دچار نقایص مادر زادی هستند. از شایع ترین این بیماری های سندرم داون (منگلیسم)، نقایص لوله عصبی و سندرم تریزومی 18 اشاره کرد. آزمایش هایغربالگریxa0دوران بارداریxa0برای بررسی و تشخیص به موقع xa0گروهی از بیماریهاxa0انجام می شوند.
این بیماری ها معمولاً در فرزندان خانواده هایی ایجاد می شوند که سابقه نقایص مادر زادی را ندارند وبنابراین انجام آزمایش های غربالگری بارداریxa0را نه تنها به زوج های درمعرض خطر این بیماری ها بلکه به تمام زوج هایی که فرزندی در راه دارند. توصیه می کنیم. اما باید بدانید که جواب های نگران کننده این آزمایش ها به معنی تولد فرزند غیر عادی نیست. این آزمایش ها قطعاً به هیچ عنوان برای تشخیص بیماری های مادر زادی طراحی نشده اند؛ نتایج غیر طبیعی آن ها به معنای قطعیت نقص مادرزادی درنوزاد نیست، نتایج قطعیت نقص مادر زادی در نوزاد نیست، نتایج غیر طبیعی باید با انجام آزمایش های تکمیلی دیگری، پیگیری و تأیید شوند.
آزمایش های غربالگری به 2 صورت انجام می شوند.
xa0تست های غربالگری (غربالگری مرحله اول بارداری و غربالگری مرحله دومxa0بارداریxa0)، به مجموعه ای از بررسی های آزمایشگاهی وسونوگرافی گفته می شود که در مراحل مختلف انجام شده و هدف آن هم این است که مادران باردار را از یکسری سندرم ها و نقایص جنینی (نه همه ی نقایص)xa0 غربال کرده و آنها را در گروه های کم خطر یا پر خطر قرار دهد .
در کنار هدف اصلی غربالگری بارداری ، که تعیین خطر ابتلای جنین به 3 سندرم (داون – ادوارد – پاتو) و نقایص لوله ی عصبی (NTDs) می باشد ، گاهی می توان به صورت جانبی ، به ریسک بیماریهای زیر نیز پی برد:
برآورد خطر بیماری ایکتیوزیس (ichthyosis) با پایین بودن سطح استریول
برآورد خطر بیماری SLOS xa0با پایین بودن سطح استریول
برآورد احتمال ابتلای مادر به مسمومیت بارداری (پره اکلامپسی) با افزایش inhibin-A وxa0 B-HCG و AFP و کاهش استریول و PAPP-A
در مورد غربالگری در بارداری باید بدانید :
آزمایش غربالگری، تشخیص نیست .فقط مشخص میکند که کدام مادر ، پر خطر است و نیاز دارد که بررسی شود .
یک آزمایش غربالگری طبیعی، هیچ ضمانتی نمی کند که جنین شما کاملا طبیعی و سالم به دنیا بیاید. چون یک سری از نقایص، اصلا در حیطه ی آزمایش غربالگری در بارداری نیست . مثل شکاف کام و …
در مقابل ، اگر مشکلی در نتایج غربالگری دیده شود، تا زمان انجام یک تست تشخیصی (مثل آمنیوسنتز) ، نظر خاصی نمی شود داد.
آزمایش غربالگری برای چه کسانی است ؟
با توجه به اینکه نقایص و سندرم های مورد بررسی، در خانواده هایی که هیچ سابقه ای ندارند، نیز به میزان کافی دیده می شود ، بنابراین توصیه می شود همه ی خانم ها در هر سنی ، تست های غربالگری را انجام دهند .
غربالگری مرحله اول
نام های دیگر : دبل مارکر – غربالگری سه ماهه اول
زمان انجام غربالگری مرحله اول :
از 11 هفته و صفر روز تا 13 هفته و 6 روز .
غربالگری مرحله اول چه چیزی را بررسی میکند:
احتمال خطر سندرم داون (تریزومی21) و سندرم پاتو (تریزومی 13) و سندرم ادواردز (تریزومی 18)
شامل : یک آزمایش خون + یک سونوگرافی برای بررسی ضخامت پشت گردن (NTxa0) و وجود استخوان بینی ( NBxa0)
درباره ی آزمایش خون غربالگری مرحله اول:
نام دیگر آن : آزمایش دبل مارکر
هدف آنxa0 ، اندازه گیری 2 هورمون free-B-HCG xa0xa0و PAPP-A xa0xa0خون مادر می باشد .
نیازی به ناشتایی ندارد . مثل آزمایشهای معمولی است که تا کنون انجام داده اید .
در هر ساعت از شبانه روز قابل انجام است .
درباره ی سونوی NTxa0:
روش انجام آن مثل سونوگرافی های معمولی است (از روی شکم) . اما xa0با روش خاصی، ضخامت پشت گردن جنین و وجود استخوان بینی در جنین بررسی می شود . این سونوگرافی باید توسط سونوگرافیست ماهری که گواهینامه ی انجام آن را دارد انجام شود . کوچکترین خطایی در اندازه گیری عدد ان تی ، می تواند نتیجه ی غربالگری xa0را تغییر دهد.
عدد NTxa0(ضخامت پشت گردن جنین ) ، در جنین های مبتلا به سندرم داون ، افزایش نشان میدهد .
دیده شدن استخوان بینی ، نشانه ی خوبی است . اما مشاهده نشدن آن ، نیاز به پیگیری مجدد در هفته های آینده دارد.
اگر آزمایشات هیچ مشکلی نداشته باشد ، اما عدد NTxa0بالاتر از حد مشخص است، فقط در موارد زیر آزمایشات دقیق تر مثل آمنیوسنتز نیاز است :
عدد NTxa0بالای 3 باشد + مادر بالای 35 سال سن داشته باشد.
عدد NTxa0بالای 4 باشد xa0+ مادر زیر 35 سال سن داشته باشد .
تمام زنان ( در هر سنی ) اگر عدد ان تی بالاتر از 3 و نیم داشته باشند ، باید در 18 تا 20 هفتگی اکوی قلب جنین انجام دهند .
نتیجه ی غربالگری مرحله اول:
نتیجه ی غربالگری مرحله اول حاملگی بصورت برآوردی از آزمایشات و نتیجه ی سونوگرافی xa0و سن مادر گزارش می شود و این نتیجه به ما می گوید که آیا لازم است مادر تست های تشخیصی دقیق انجام دهد یا نه .
وقتی ریسک xa0غربالگری مرحله اول xa0پایین است ،xa0 این بدین معناست که شما از نظر ابتلای جنین به سندرم داون و سندرم ادوراد و سندرم پاتو در گروه کم خطر قرار دارید . اما این خطر درشما ، هنوز صفر نیست. اما به قدری پایین است که ارزش بررسی های دیگر را ندارد .
وقتی ریسک غربالگری مرحله دومxa0بالاست ، این به این معنی است که احتمال ابتلا در جنین شما به اندازه ای کافی است که ارزش ش را دارد بررسی های بیشتری انجام دهید .
تفسیر جواب غربالگری مرحله اول :
پس از اینکه جواب غربالگری مرحله اول را دریافت xa0کردید ، با توجه به نتیجه ، در یکی از گروه های زیر قرار می گیرید:
1.پرخطر (اسکرین مثبت / غربالگری مثبت / high risk )
اگر عدد ریسک شما 1:50 و بالاتر باشد (مثلا مخرج کوچکتر شود .مثل 1:42 ) در گروه پرخطر هستید و باید آزمایشهای اختصاصی تر برای تشخیص قطعی انجام دهید .
2.ریسک متوسط
اگر نتیجه ی غربالگری شما عددی بین 1:50 و 1:200 باشد ، شما در گروه خطر متوسط قرار دارید . برای این گروهxa0 ، می توانیم صبر کنیم تا 15-16 هفته تا تست ترکیبی (سکوئنشنال) را انجام دهند .
3.کم خطر (اسکرین منفی /غربالگری منفی /low risk )
اگر نتیجه ی نهاییxa0 ریسک کمتر از 1:200 را نشان دهد ، (مثلاxa0 1:2500) ، نیازی به کار خاصی نیست . این مادر فقط جهت بررسی نقایص لوله ی عصبی (مغز و نخاع) ، در هفته های 15-16 به آزمایشگاه ارجاع داده می شوند تا میزان آلفافیتوپروتیین محاسبه شود .
غربالگری مرحله دوم (کوآدر مارکر )
غربالگری مرحله دوم بارداری شامل یک آزمایش است که چهار مارکر زیر را اندازه گیری xa0میکند :
استریول xa0(UE3) – اینهیبین آ xa0– HCG xa0– xa0آلفا فیتو پروتیین
اگر اینهیبین آ سنجش نشود ، این آزمایش ، تریپل مارکر نام می گیرد .
زمان انجام غربالگری مرحله دوم حاملگی: از 14 هفته و صفر روز تا 22 هفته و 6 روز می باشد . اما بهترین زمان انجام مرحله دوم بارداری، 15-16 هفتگی می باشد .
این آزمایش نیز بطور معمولی مثل آزمایشهای دیگر انجام می شود . نیازی نیز به ناشتایی نداشته و در هر ساعتی از شبانه روز قابل انجام است .
چه چیزی را بررسی میکند ؟ علاوه بر سنجش مجدد خطر سندرم داون و سندرم ادوارد و سندرم پاتو ، خطر نقایص لوله عصبی نیز برآورد می شود .
xa0نتیجه ی غربالگری مرحله دوم :
پس از دریافت جواب آزمایش غربالگری مرحله دوم ، شما در یکی از گروه های زیر قرار میگیرید:
1- اسکرین مثبت ( پرخطر – high risk): در صورتی که ریسک ابتلا ، xa0بیشتر از 1:250 باشد، پس از تأیید سن جنین، مادر برای مشاوره و xa0انجام آمنیوسنتز ارجاع داده میu200cشود. در صورتی که سن جنین با سن گزارش شده در جواب آزمایش بیش از 7 روز اختلاف داشته باشد مادر برای محاسبة مجدد ریسک به آزمایشگاه ارجاع داده میu200cشود. در صورتی که برای تعیین سن جنین از LMP (اولین روز از آخرین قاعدگی) استفاده شده باشد حتماً باید پیش از انجام آمنیوسنتز، یک سونوگرافی برای تأئید سن جنین انجام شود.
اگرxa0 جواب آمنیوسنتز طبیعی بود، باید این زنان از نظر پیامدهای نامطلوب بارداری جزء گروه پرخطر قرار گیرند و مراقبتu200cهای دوران بارداری برای آنها افزایش یابد (از جمـــله انجام آنومالی اسکن در هفتهu200cهای 20-18، سونوگرافی هفتة 24 حاملگی برای رد IUGR، کنترل فشار خون، کنترل دفع ادراری پروتئین، کنترل ترشحات واژن برای رد عفونت و…).
2- xa0ریسک متوسط (borderline risk): در صورتی که ریسک سندرم داون بین xa01:400تا 1:250 باشد، انجام سونوگرافی تفصیلی در هفته 20-18 توصیه میu200cشود. همچنین وجود سطح غیرطبیعی مارکرها نظیر:
– (AFP (MoM ≥2.5
– (hCG (MoM ≥3.0
– (Inhibin A (MoM ≥3.0
– (uE3 (MoM ≤0.4
سبب افزایش احتمال پیامدهای نامطلوب بارداری شده، ضرورت مراقبت های دوران بارداری را افزایش می دهد.
3- گروه اسکرین منفی (low risk): ریسک به دست آمده از 1:400 کمتر است. در این صورت غربالگری سندرم داون پایان میu200cپذیرد.
طبق توصیة آخرین راهنمای BCPGSP، انجام سونوگرافی تفصیلی سه ماهه ی دوم در هفتة 20–18 باید به تمام زنان باردار پیشنهاد شود. اگر در این سونوگرافی هیچu200cگونه نشانه ی xa0مربوط به سندرم داون وجود نداشته باشد، میu200cتوان ریسک تریزومی 21 را تا 50% کاهش یافته قلمداد کرد.
مراقبت هاي دوران بارداري
xa0مسلما مراقبت هاي دوران بارداري نقش به سزايي در سلامت مادر و كودك داشته و از عوارض مادرو كودك به مقدار زيادي جلوگيري مي كند.هدف از مراقبت هاي دوران بارداري تولد فرزندي سالم با تضمين سلامتي مادر است. اين مراقبت ها مجموعه اي سازماندهي شده مي باشد، كه مي تواند مرگ ومير جنين را به ميزان 40% كاهش دهد.سلامت دوران بارداري به سلامت پيش از بارداري( شامل تا يكسال قبل از باردار شدن) بستگي دارد.
طول مدت حاملگي :
دانستن سن دقيق حاملگي بر حسب هفته ، جهت كنترل سلامت جنين ضروري است.حاملگي را به سه قسمت مساوي 3 ماهه تقسيم مي كنند . هر سه ماه شامل 14 هفته است كه مجموعا 42 هفته را در بر مي گيرد.متوسط مدت بارداري 280 روز يا 40 هفته مي باشد.مدت زمان زايمان طبيعي بين 38 تا 42 هفته متغير است. براي تعيين تاريخ احتمالي زايمان 7 روز به تاريخ اولين روز آخرين قاعدگي اضافه كرده وسه ماه به عقب بر مي گرديم. تعيين سن واقعي حاملگي در صورتي كه فرد قاعدگي هاي منظم 28 روزه داشته باشد، با اين روش بسيار دقيق است. بدون وجود قاعدگي هاي منظم و قابل پيش بيني، تعيين دقيق سن حاملگي با معاينه فيزيكي مشكل است و اغلب لازم است براي تشخيص سن حاملگي از سونو گرافي استفاده نمود.
ارزيابي جامع اوليه
هدف اولين ويزيت در دوران بارداري شامل : تاييد حاملگيxa0 ،تعيين وضع سلامتي مادر وجنين ،تعيينxa0 سن حاملگي ،شروع برنامه اي براي ادامه مراقبت هاي مامايي مي باشد. پس از تاييد حاملگي براي تاييد سلامت مادر لازم است يك سري آزمايشات تكميلي انجام شود كه در بخش مراقبت هاي ماه هاي مختلف دوران بارداري شرح داده خواهد شد.
اين مراقبت ها بايد از ماه اول بارداري شروع شود. لذا لازم است در هر زماني كه بارداري تشخيص داده مي شود پرونده ماماییxa0تكميل شود.البته اغلب، شروع مراقبت ها به علت تاخير در تشخيص ديرتر انجام مي شود. به هر حال مراقبت هاي معمول در هر دوره از بارداري متفاوت است.
معاينات دوران بارداري از ماه 1 تا 6 ، ماهانه يك بار ،ماه هاي 7و8 ماهانه دو بار وبعد از آن در ماه 9 به صورت هفتگي انجام مي شود.در صورت مراجعه زن باردار از ماه اول بارداري جمعا 14 مراقبت دوران بارداري انجام مي شود .با توجه به اين كه اغلب زنان از ماه اول بارداري مراجعه نمي كنند ،لذا اغلب تعداد مراقبت ها كمتر از آن خواهد بود . در هر حال مطلوب است كه يك زن باردار در كل دوران بارداري حداقل 6 بار مراقبت شود.
صداي قلب جنين را با گوشي مامايي در هفته 20 و با اولتراسوند در هفته 8 حاملگي مي توان شنيد. ارتفاع رحم پس از خالي كردن مثانه بايد اندازه گيري مي شود . در سن حاملگي 31-20 هفته ارتفاع قله ي رحم از بالاي استخوان عانه بر حسب سانتي متر با سن بارداري برابر است.
xa0
در اولين مراجعه زن باردار آزمايشات زير بايد انجام شود:
غلظت خون و گروه خوني ( در صورت ار هاش منفي بودن خانمxa0و ارهاش مثبت همسرxa0لازم است مورد بررسی بیشتر قرار گیرند) ، BT, CT، اوره ، كراتينين، قند خون ناشتا و آزمايش ادرار. در صورت لزوم كشت ادرار نيز انجام مي شود. در صورت لزومxa0آزمايشات ايدز ، HBSAgو سونوگرافي جزو آزمايشات روتين دوران بارداري درنظر گرفته میxa0شود. آزمايش قند خون پس از ماه 5 نيز يك بار ديگر بايد درخواست شود.
نكاتي كه در هر بار مراقبت زن باردار بايد رعايت شود :
1-xa0xa0xa0xa0 در هر زمان از بارداري كه زن باردار مراجعه نمايد بايد مراقبت هاي دوران بارداري شروع شود.
2-xa0xa0xa0xa0 در هر بار مراجعه زن باردار لازم است فشار خون ، وزن ، علائم كم خوني و ورم كنترل شود.
3-xa0xa0xa0xa0 زمان مراجعه بعدي تعيين وxa0به مادر گوشزد شود.
4-xa0xa0xa0xa0 در هر مراجعه زن باردار از علائم خطر و شكايات سوال شود.
- بايد به زن باردار گوشزد كرد كه در هر موقع از شبانه روز،در صورت مواجهه با هر يك از علائم هشدار دهنده زير سريعا جهت معاينات لازم به بيمارستان مراجعه كند:
xa0
هر گونه خونريزي يا لكه بيني از واژنxa0 ، سردرد شديد يا مداومxa0xa0 ، تاري ديد ، دوبيني و ظهور لكه يا نقطه تاريكي در ميدان ديد، سر گيجهxa0 ،درد شكم و پايين جناغ سينه، استفراغ مداوم، تب يا لرز،دفع ادرار دردناك، كاهش مقدار دفع ادرار ،خروج مايع از واژن ،تغيير محسوس در شدت يا تناوب حركات جنين ( كمتر يا بيشتر از حد معمول ) ، استفراغ تمام غذاهاي خورده شده و مداوم در سه ماه اول بارداري و هر نوع استفراغ بعد از ماه پنجم، افزايش سريع وزن بدن ،تنگي نفس xa0،غش و بيحالي مكرر
- در صورتي كه xa0در حين معاينه به هر يك از يافته هاي زير برخورد کردید بايد مورد بررسی بیشتر و دقیق تر قرارگیردxa0:
نشنيدن صداي قلب جنين پس از ماه 4 ،غير طبيعي بودن يا تغيير ناگهاني در معاينات ( وزن ، فشار خون )، بروز علائم كم خوني به خصوص در ماه هاي آخر ،غير طبيعي بودن اندازه رحم ( كوچك تر يا بزرگ تراز حد معمول) ،نتيجه ي غير طبيعي آزمايشات ، مادر در معرض خطر به واسطه بيماري هاي زمينه اي يا سابقه قبلي بارداري كه در بخش بعدي توضيح داده خواهد شد.
اقدامات انجام شده متناسب با سن بارداري به قرار زير است :
ماه اول
از آنجايي كه اغلب شناسايي زن باردار تا ماه سوم بارداري يا بعد از آن نيز به تأخير ميu200cافتد، لذا خدمات ارائه شده در اولين مراقبت مادر باردار مشابه مراقبت ماه اول بوده و به قرار زير مي باشد:
xa0xa0 در ماه اول بارداري يا بار اول مراقبت، پس از تأييد حاملگي با تست حاملگي، اولين اقدام ، تشكيل پروندي ماماییxa0و ثبت كليه ي اطلاعات مربوط به مادر باردار در پرونده مربوطه مي باشد.سپس آزمايشات روتين بارداري همانطور كه در قبل به آن اشاره شد ، درخواست مي شود .
- معاينات لازم شامل : معاينه پستانها، وضعيت قسمت داخل پلك پايين چشم از نظر كم خونيxa0،اندازهu200cگيري قد، وزن و فشار خون مي باشد.
- تعيين زمان تقريبي زايمان بر اساس اولين روز آخرين قاعدگي ( ازتاريخ مورد نظر سه ماه كم كرده و 7 روز به آن اضافه مي كنيم. يعني اگر اولين روز آخرين قاعدگي زني 5 مرداد 83 باشد زمان تقريبي زايمان 12 ارديبهشتxa0 سال 84 خواهد بود) محاسبه مي شود.
- وضعيت واكسيناسيون مادر را بررسي و در صورت نياز واكسن توام بزرگسال تلقيح مي شود.
- از مادر در مورد وجود خونريزي يا لكه بيني و يا هر نوع شكايت ديگر سئوال مي شود.
- در اين ماه لازم است جهت زن باردار تجويز قرص یدوفولیکxa0 شروع شود. در صورتي كه فرد قبل از بارداري مراجعه نمايد بهتر است اين قرص از سه ماه قبل از بارداري شروع شود.اين كار ناهنجاري هاي عصبي جنين را به شدت كاهش مي دهد.
ماه دومxa0 و سوم
xa0در اين ماه اقدامات زير را انجام دهيد:
- معاينات = اندازهu200cگيري وزن و فشار خون مادر باردار و مقايسة آن با اندازه ي وزن ماه قبل، بررسي ملتحمه چشم از نظر كم خوني، پرسش از شكايات مادر و و علائم خطر. اولين معاينه دهان و دندان در اين ماه بايد انجام شود.
- درخواست ازمایشات غربالگری و سونوگرافی تعیین سلامت
- در صورت بروز خونريزي و يا لكه بيني، استفراغ هاي مكرر و غير طبيعي بودن معاينات،xa0نیاز به بررسی بیشتر وجود دارد.
- تجويز قرص یدوفولیکxa0طبق روال ماه قبل
ماه چهارم
در اين ماه اقدامات زير را انجام دهيد :
- معاينات = اندازهu200cگيري وزن ،فشار خون مادر باردار و مقايسة آن با اندازه ي وزن ماه قبل، بررسي ملتحمه چشم از نظر كم خوني ،تعيين سن تقريبي حاملگي از روي شكم با استفاده از سانتي متر يا پهناي انگشت و ثبت نتيجه در پرونده فرد
- در صورت بروز خونريزي و يا لكه بيني يا غير طبيعي بودن معاينات ( وزن و فشار خون ، اندازه رحم) لازم استxa0بررسی بیشتری صورت گیرد.
- تجويز قرص یدوxa0فوليك طبق روال قبل ادامه مي يابد.
xa0
ماه پنجم و ششم
- معاينات = اندازهu200cگيري وزن ،فشار خون مادر باردار و مقايسه ي آن با اندازه ي وزن ماه قبل، بررسي ملتحمه چشم از نظر كم خوني تعيين سن تقريبي حاملگي از روي شكم با استفاده از سانتي متر يا پهناي انگشت و ثبت نتيجه در پرونده فرد انجام مي شود.در ماه پنجم قله رحم معمولا به حدود ناف مي رسد. صداي قلب جنين در اين ماه توسط گوشي مامايي قابل سمع است. معاينه دهان و دندان نوبت دوم در اين ماه لازم مي باشد.حركات جنين در زناني كه قبلا زايمان نكرده اند از ماه 5 قابل احساس است.( در زناني كه سابقه ي زايمان قبلي داشته اند زودتر احساس مي شود )
- تجويز قرص آهن روزانه يك عدد از اين ماه شروع مي شود . اين قرص بهتر است شب ها قبل از خواب ميل شود تا علائم گوارشي آن كاهش پيدا كند. البته مصرف قرص آهن قبل از اين ماه بلامانع است ولي به علت وجود علائم گوارشي زن باردار معمولا از اين ماه قرص آهن مصرف مي شود.
- در ماه پنجم يك بار ديگر قند خون لازم است كنترل شود.
- از اين ماه مي توان به جاي یدوxa0فوليك از مولتي ويتامين استفاده نمود.مولتي ويتامين ساده ي روزانه يك عدد xa0از هفته 16 الي 20 شروع مي شود.
- در صورت بروز علائم دال بر كم خوني ، خونريزي و لكه بيني ، معاينات غير طبيعي زن باردار به پزشك ارجاع مي شود.
- تا اين ماه زن باردار ماهانه يك بار جهت مراقبت مراجعه مي كند.
ماه هفتم و هشتم
- معاينات = اندازهu200cگيري وزن ،فشار خون مادر باردار و مقايسة آن با اندازه وزن ماه قبل، بررسي ملتحمه چشم از نظر كم خوني تعيين سن تقريبي حاملگي از روي شكم با استفاده از سانتي متر يا پهناي انگشت ، صداي قلب جنين و ثبت نتيجه در پرونده فرد انجام مي شود. معاينه دهان و دندان نوبت سوم در اين ماه لازم مي باشد. معاينه لگن جهت بررسي وضعيت لگن در اين زمان انجام مي شود.
- در صورت بروز خونريزي و لكه بيني ، علائم كم خوني ، عدم سمع صداي قلب جنين ،كاهش حركات جنين و معاينات غير طبيعي زن باردار ،xa0لازم استxa0بررسی بیشتری صورت گیرد.
- تجويز قرص آهن و مولتي ويتامين طبق روال ماه قبل
- در اين دو ماه لازم است زن باردار هر ماه دو بار مراجعه كند.
ماه نهم
- معاينات = اندازهu200cگيري وزن ،فشار خون مادر باردار و مقايسة آن با اندازه وزن ماه قبل، بررسي ملتحمه چشم از نظر كم خوني تعيين سن تقريبي حاملگي از روي شكم با استفاده از سانتي متر يا پهناي انگشت ، صداي قلب جنين و ثبت نتيجه در پرونده فرد انجام مي شود. معاينه لگن جهت بررسي وضعيت لگن، اگردر ماه قبل انجام نشده است در اين ماه بايد انجام داد.
- در صورت بروز خونريزي و لكه بيني ، علائم كم خوني ، عدم سمع صداي قلب جنين ،كاهش حركات جنين، معاينات غير طبيعي زن باردار ،xa0لازم استxa0بررسی بیشتری صورت گیرد.
- تجويز قرص مولتي ويتامين و آهن روزانه يك عدد طبق روال ماه قبل
- توصيه ي محل زايمان
- توصيه به مراجعه دوران پس از بارداري مادر در 10 روز اول براي بار اول و روز 40-11xa0 پس از زايمان براي مراقبت بار دوم انجام مي شود.در اين زمان مادر مي تواند اطلاعات كامل در مورد نحوه ي شير دهي و مراقبت از فرزندش را كسب كند.البته مراقبت بعد از زايمان را تا روز 45 نيز مي توان انجام داد چرا كه بدن مادر در اين مدت تغيير چنداني نمي كند.
- در اين ماه زن باردار لازم است هر هفته جهت مراقبت مراجعه نمايد.
به مادر هر ماه آموزش هاي لازم داده مي شود. در ماه هاي آخر در خصوص نحوه ي شير دهي و نحوه ي مراقبت از نوزاد و پستان ها در دوران شير دهي ، زمان شروع روش هاي پيشگيري از بارداري آموزش داده مي شود.
نكات قابل توجه :
- كاهش هموگلوبين زن باردار به كمتر از 11 ميلي گرم در دسي ليتر ،كم خوني در نظر گرفته شده و لازم است درمان كم خوني تحت نظر پزشك انجام شود.
- xa0فشار خون بالاي 140/90xa0یا افزایش 30/15 نسبتxa0به فشارخون قبلی در هر حال غير طبيعي مي باشد. لازم است زن باردار قبل از اندازه گيري فشار خون مدتي استراحت نمايد.
- ميزان افزايش وزن طبيعيxa0 بين 6 تا 18 كيلوگرم بسته به فيزيك بدني زن باردار متغير است.
- قرص آهن و مولتي ويتامين از هفته ي 16 تا 20 شروع شده وتا 3 ماه پس از زايمان ادامه مي يابد.
- مصرف ويتامين آ بيش از حد مجاز مي تواند منجر به ناهنجاري شديد در جنين گردد لذا از مصرف خود سرانه ويتامين ها در دوران بارداري بايد اجتناب شود.
- خطر حاملگي در زنان در موارد زير به علت افزايش احتمال عوارض مادر و جنين افزايش مي يابد.
- حاملگي با سن بالاي 35 سال يا كمتر از 20 سال و فاصله تولد كمتر از 3سال و تعداد حاملگي 4 بار و بيشتر
- زنان با قد كوتاهتر از 145 سانتي متر
- چند قلويي
- سابقه هر يك از مواردxa0 مرده زايي ، سقط ، مول هیداتیفرم،زايمان زودرس و دير رس ، تولد نوزادxa0با وزن بيشتر از 4 كيلو گرم يا كمتر از 2500 گرم، زايمان سريع يا طولانی،بيماري ارثي و فاميلي در زن و شوهر يا فرزندان ، سزارين xa0، ناهنجاري هاي رحمي ،نمايش هاي غير طبيعي جنين در زايمان هاي قبلي
- بيماري قلبي و عروقي ، كليوي ، ريوي ، بيماري قند ( يك زن باردار لازم است قبل از اقدام به بارداري نسبت به كنترل قند خون خود اقدام نمايد . قند خون بالا در زمان لقاح مي تواند منجر به ناهنجاري تكاملي در جنين شده و بالا بودن قند خون در تمام مراحل بارداري در رشد جنين اختلال به وجود مي آورد. ) xa0، تيروئيد، فشار خون بالا ، بيماري هاي خوني و كم خوني ، صرع ، اختلالات حركتي مانند فلج و در رفتگي استخوان لگن، بيماري هاي عفوني مانند سرخجه ، توكسو پلاسموز ، مالاريا ، سرطان
- گروه خون ار هاش منفي مادر و ار هاش مثبت شوهر در حاملگي دوم و به بعد در صورتي كه در هر يك از زايمان هاي قبلي يا سقط و خونريزي حين بارداري اقدامات لازم ( تزريق آمپول رو گام ) انجام نشده باشد.
مطالب مرتبط :xa0
- تستهای غربالگری زمان بارداریxa0
- تست بدون استرس در بارداری
- تست استرس انقباضی در بارداری
- بیوفیزیکال پروفایل
مراقبتu200cهای پس از زایمان شامل دو بخش مراقبت از نوزاد و مراقبت از مادر است. مراقبتu200cهای مربوط به نوزاد در فصل مربوط به آن خواهد آمد. در اینجا بهu200cشرح مراقبتu200cهای مربوط به مادر میu200cپردازیم:
6 ساعت اول پس از زایمان، مهمu200c ترین زمان برای مادر است. در بین مراقبتu200cهای پس از زایمان، كنترل میزان خوu200cن u200cریزی و علایم حیاتی مادرxa0اهمیت زیادی دارد.
مراقبتu200cهای معمول پس از زایمان، طی 3 مرحله انجام می u200cشود که مرحله اول در روزهای اول تا سوم، مرحله دوم در روزهای 10 تا 15 و مرحله سوم در روزهای 42 تا 60 پس از زایمان است.
● دوران نقاهت پس از زایمان
دوران نقاهت پس از زایمان، به ۶ تا ۸ هفته اول بعد از زایمان گفته میu200cشود که در طی آن تغییرات فیزیکی و فیزیولوژیک ایجاد شده بر اثر بارداری برگشت میu200cکند.
تغییرات طبیعی بعد از زایمان عبارتند از:
– کاهش حجم رحم
– کاهش وزن به میزان تقریباً ۸ کیلو
– ترشح شیر از پستانu200cها که در ابتدا بهu200cصورت آغوز بوده، با گذشت سه تا چهار روز ترشح شیر آغاز میu200cشود.
– ترشحات رحم که در ابتدا بهu200cصورت خونی است ولی بهu200cزودی از قرمزی آن کاسته میu200cشود و بهu200cصورت ترشحات بعد از زایمان درمیu200cآید. این ترشحات معمولاً به مدت دو هفته پس از زایمان ادامه میu200cیابد و بهu200cتدریج رنگ آن سفید میu200cشود. این ترشحات محیط مناسبی برای رشد میکروبu200cها است و به همین دلیل نظافت و بهداشت ناحیه تناسلی، پس از زایمان، بسیار اهمیت دارد. باید به مادران آموزش داده شود که به رنگ و بوی ترشحات طبیعی توجه کنند و در صورت مشاهده رنگ و بوی غیرطبیعی به پزشک مراجعه نمایند.
● بهداشت فردی پس از زایمان
در دوران نقاهت پس از زایمان، رعایت بهداشت فردی اهمیت ویژهu200cای دارد که به مواردی از مهمu200cترین آنها اشاره میu200cشود:
راه افتادن: بعد از زایمان طبیعی مادر به محض اینکه قادر به راه رفتن باشد میu200cتواند از بستر خارج شده، حرکت کند.
استحمام: بعد از زایمان هر وقت که مادر به اندازه کافی احساس قدرت بنماید میu200cتواند دوش بگیرد. بهتر است در خلال روزهای اول پس از زایمان از فرو رفتن در وان خودداری کند.
● تغذیه مادر: مادر، هر زمان که میل به غذا داشته باشد میu200cتواند غذای مایع یا جامد مصرف کند رژیم غذائی وی همان رژیم دوران بارداری است و خانمu200cهای شیرده باید حداقل یک لیتر شیر اضافه بخورند تا پروتئین و کلسیم و سایر مواردی که در نتیجه شیر دادن از دست میu200cدهند، تأمین گردد.
با تولد نوزاد وظیف بدن مادر در تأمین تغذیه او خاتمه نمیu200cیابد و باید از غذاهای پرکالری و پروتئینu200cدار و نیز میوه بین غذاها استفاده نماید.
● مراقبت از دستگاه تناسلی: مادر بعد از هر بار دفع ادرار و مدفوع، باید ناحیه تناسلی را با استفاده از آب و صابون تمیز کند. هیچ نیازی به استفاده از ضدعفونیu200cu200cکننده نیست. ناحیه تناسلی باید در جهت جلو به عقب با دستمال کاغذی پاک شود و هر دستمالی فقط یک مرتبه مورد استفاده قرار گیرد.
اگر محل اپیu200cزیوتومی حساس است با استفاده از گرمای یک لامپ، به مدت ۲۰ تا ۳۰ دقیقه و به تعداد سه بار در روز با استفاده از مسکنu200cهای معمولی میu200cتوان این ناراحتی را تخفیف بخشید.
● اجابت مزاج
یبوست در هفتهu200cهای اول پس از زایمان شایع است ولی بعد از طبیعی شدن فعالیت روزانه، تدریجاً کار رودهu200cها نیز مرتب میu200cشود. رژیم غذائی شامل سبزیجات و مواد سلولزدار به رفع یبوست کمک میu200cکنند. در صورت لزوم داروهای ملین از سوی پزشک تجویز میu200cگردد.
● ورزش
برای اینکه عضلات شکم، پشت و لگن و سایر اعضاء بدن که در دوران حاملگی و زایمان دچار تغییراتی شدهu200cاند، هر چه زودتر به حالت طبیعی برگردند شروع تمرینu200cهای ورزشی از هفته دوم پس از زایمان توصیه میu200cگردد.